Collapse column



Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)

AlbStars/Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ) => Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ) --------------------------------------------------------------------------------

Author Topic: Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)  (Read 2231 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)

--------------------------------------------------------------------------------

Vendbanimet

Ilirt e kohs s hekurit jetonin n fshatra dhe n vendbanime t fortifikuara. T part nuk njihen dhe aq mir pr arsye se nuk jan gjurmuar n mnyr t mjaftueshme. N burimet e shkruara ato dokumentohen nga fundi i ksaj periudhe, n fiset m jugore ilire, nprmjet Pseudo-Skylaksit, i cili thot se kaont, thesprott dhe molost banonin n fshatra.Ky njoftim i shkurtr, q me sa duket i referohet nj burimi m t hershm, nuk ndihmon shum pr t krijuar nj ide t qart mbi karakterin e ktyre vendbanimeve.

Me sa mund t gjykohet nga t dhnat arkeologjike, vendbanimet fshatare ilire t ksaj kohe formoheshin nga grupe shtpish t grumbulluara sipas njsive shoqrore q prfaqsonin, d.m.th. mbi bazn e nj familjeje t madhe patriarkale ose t nj grupi familjesh t tilla, q i prkisnin nj vllazrie.Nj mendim t till e sugjerojn, t paktn pr vendbanimet respektive t tyre, nekropolet tumulare t Matit, t cilat prbhen nga grupe t vogla tumash,t vendosura n tarraca, n luadhe e n toka buke gjat lugins s lumit. Po kjo gj prsritet n tumat e Kuksit, ato t pellgut t Korēs, t lugins s Drinos e gjetk. Edhe vendbanimet fshatare t gjurmuara n luginn e Vjoss japin t njjtn tablo. N t gjitha rastet ato paraqiten si vendbanime t vogla e t shprndara pran tokave bujqsore.

Burimet e shek. V p.e. son dshmojn se vendbanimet e hapura fshatare t ktij lloji kan qen tipike jo vetm pr Ilirin, por edhe pr krahinat fqinje t Maqedonis n lindje dhe t Akarnanis e Etolis n jug.

Gjat kohs s hekurit vazhdojn t mbijetojn edhe palafitet si vendbanime t trashguara nga epokat e mparshme. Herodoti n Ā« Historit Ā» e tij prshkruan me shum hollsi nj vendbanim t till buz liqenit Prasaida t Panonis. Arkeologjikisht ato jan vrtetuar gjithashtu n fshatin Knet t Kuksit dhe jasht territorit shqiptar, n Donja-Dolina e Ripaē
t Bosnjs dhe n Otok afr Sinjit n Dalmaci.


Krahas vendbanimeve fshatare t pambrojtura n kohn e hekurit prhapen gjersisht vendbanimet e fortifikuara me mure. T njohura q nga koha e bronzit t von, ato evoluojn dhe bhen nj nga elementet m karakteristike pr epokn e hekurit. N gjuhn e popullit kto vendbanime njihen me emrat qytez, kala ose gradina.
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #1 on: September 14, 2008, 05:39:07 PM »
Pr Ilirin e Jugut jan karakteristike qytezat apo kalat e fortifikuara me mure gursh. Ato jan t ngritura mbi kodra t mbrojtura dhe me pozit mbizotruese e horizont t gjer shikimi. Kufijt e vendbanimit i prcaktonin muret rrethuese. Linja e murit ndjek relievin e terrenit duke shfrytzuar aftsit mbrojtse t tij dhe ndrpritet aty ku mbrojtja nuk sht e nevojshme. Muret ndrtoheshin me gur t mdhenj e mesatar t palatuar, formuar nga dy kmisha ansore dhe brthama e mesit q mbushej me gur t vegjl. Trashsia e tyre luhatet nga 3,10-3,50 m. Mungojn n kt sistem t hershm fortifikimi kullat, kurse portat jan n prgjithsi t vogla. N ndonj rast ato jan pajisur me nj korridor q ndihmonte mbrojtjen. Lartsia e ktyre mureve, e ruajtur deri n ditt tona arrin 2,50-3 m, por trashsia
e tyre tregon se kan pasur nj ngritje t madhe. Megjithat duhet menduar se mbi kt nivel, fortifikimi do t ket qen plotsuar me gardhe hunjsh.

Madhsit e ktyre vendbanimeve ndryshojn nga nj rast n tjetrin. M t voglat kan nj shtrirje prej 1-2 ha, kurse t tjera si Gajtani arrinin deri 4-5 ha. Zgjerimet e mvonshme kan br q brenda mureve rrethuese t prfshihen siprfaqe m t gjera, siē sht rasti i kalas s Trajanit (Korē), i kalas s Lleshanit (Elbasan), i kalas s Karosit (Himar), q zn 15-20
ha. N kto raste vendbanimet paraqiten me 2-3 e m shum radh muresh.

Shum t pakta jan dijet pr ndrtimet e brendshme t ktyre vendbanimeve. Gjurmt e ruajtura n siprfaqe dshmojn se pr ndrtimin e banesave sht prdorur gjersisht sistemi i tarracave, q prcaktohej nga terreni i thyer i faqeve t kodrave mbi t cilat shtriheshin vendbanimet. Si lnd pr ndrtimin e banesave sht prdorur kryesisht druri e shum m pak guri.

Ndryshe nga territori i Iliris Jugore, n krahinat lindore ilire ishin vendbanimet e mbrojtura
me ledhe, t njohura me emrin Ā« gradina Ā». Ato ndeshen me shumic n tokat e banuara nga dardant, si n rrafshin e Glasinacit e gjetk. I vetmi vendbanim i ktij lloji n Shqipri sht
ai i zbuluar n Shuec t Bilishtit. Gradinat jan t vendosura mbi kodra mbizotruese. Ledhet mbrojtse t tyre formoheshin nga masa dheu apo gursh, q arrinin 7-15 m gjersi. Sistemi i mbrojtjes plotsohej me sa duket nga nj gardh hunjsh, q ngrihej mbi ledhin dhe
n disa raste nga nj hendek q rrethonte vendbanimin.

Vendbanimet e fortifikuara i gjejm t vendosura n nj mjedis t pasur me toka buke e kullota, q formonin bazn e ekonomis s tyre. N disa raste, siē tregojn t dhnat arkeologjike, n to zhvillohej edhe nj veprimtari e kufizuar zejtare. Rreth tyre gjendeshin vendbanimet e hapura fshatare, me t cilat formonin s bashku njsi t caktuara ekonomiko- shoqrore.

Vendbanimet e mbrojtura me ledhe, t krahinave t brendshme e veriore ilire, jan zakonisht m t vogla se vendbanimet e fortifikuara t Iliris Jugore. N shumicn e rasteve ato gjenden n nj mjedis kullotash alpine, si n Glasinac apo n tokat e brendshme dalmate dhe ishin qendra grupesh t vogla fisnore t nj popullsie baritore.
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #2 on: September 14, 2008, 05:39:50 PM »
N t dyja rastet lindn n kt koh edhe kryeqendra t ktyre vendbanimeve, q dallohen nga t tjerat prej madhsis dhe pozits gjeografiko-ekonomike qendrore. Si t tilla, me sa duket ato jan edhe qendra t nj fisi t madh ose t nj bashkimi t gjer fisnor. Aty nga fundi i kohs s hekurit (shek. VII-V p.e. son), disa prej tyre marrin pamjen e qendrave protourbane.

Zhvillimi i bujqsis, i blegtoris, i zejtaris dhe i kmbimeve .

Burimet e shkruara dhe ato arkeologjike dshmojn se, gjat ksaj periudhe, ilirt merreshin
si dhe m par kryesisht me bujqsi dhe me blegtori. Bujqsia u zhvillua sidomos n zonat fushore dhe n prgjithsi n krahinat pjellore t vendit. Ilirt kultivonin n kt koh t gjitha llojet e drithrave. Jo rastsisht, krahina t veēanta ilire, si Paionia dhe Thesprotia, prmenden q n eposin homerik si vende frytdhnse dhe pjellore, d.m.th. t prshtatshme pr kulturat bujqsore. Hesiodi, shkrimtar grek i shek. VIII-VII p.e. son, do ta cilsoj gjithashtu si shum pjellore fushn e Helopis, ndrsa sipas historianit grek Hekateut (fundi i shek. VI-V p.e. son), n Iliri kishte krahina q prodhonin deri dy her n vit. M von Skymni, duke prsritur n vargjet e tij Hekateun, shton se popullsia ilire q banonte n viset
e brendshme merrej me lrimin e toks.

Krahas bujqsis, n Iliri, veēanrisht n zonat bregdetare t saj dhe n krahinat e ulta kodrinore me klim t but, qen kultivuar dhe rrushi e ulliri. Ā« I ngroht dhe frytdhns ka qen ky vend, shkruan historiani dhe gjeografi grek Straboni n veprn e tij Ā« Gjeografia Ā»
(shek. I e. son); ai sht plot me ullishta dhe vreshta Ā», vijon ky autor, prveē disa krahinave
t pakta ku toka sht fare e ashpr. Q ilirt merreshin me vreshtari, kt e dshmojn farrat e rrushit t zbuluara n disa nga vendbanimet e kohs. Kushtet e prshtatshme toksore dhe klimatike ndihmuan jo m pak edhe pr kultivimin e perimeve, si t bishtajs,
t baths, t bizeles, etj., si dhe t kulturave frutore, si p.sh. t molls, t dardhs, t qershis etj., t gjitha kto jan t dshmuara nga farrat e gjetura gjat grmimeve arkeologjike.

Ilirt shfrytzonin n kt periudh edhe blett, prej t cilave ata siguronin mjaltin dhe dyllin. Sipas Aristotelit, taulantt e prdornin mjaltin edhe pr t br nj lloj pijeje t ngjashme me
at t vers s mbl dhe t fort.

Tek ilirt ishte e zhvilluar edhe blegtoria, madje n krahinat e brendshme malore ajo prbnte bazn kryesore t ekonomis s tyre. Hesiodi duke e cilsuar Helopin si nj fush shum pjellore dhe me livadhe t gjera, shton se ajo sht e pasur me tufa delesh dhe me qƩ kmbharkuar, ndrsa Pindari, do ta vlersonte, n shek. V p.e. son, kt krahin si ushqyese t shklqyeshme t gjedhit. Hekateu gjithashtu bn fjal pr kullota t pasura t Adrias (krahin bregdetare e Iliris), dhe pr bagtin e saj me pjellshmri t lart. Si te ky autor i hershm, ashtu dhe tek t tjert, q prsrisnin m von kto njoftime, ato shpesh paraqiten t veshura me hollsira fantastike. Por duke ln mnjan teprimet e tyre, kto burime, sidoqoft, flasin pr nj blegtori t zhvilluar tek ilirt.

Kujdesi q tregonin ilirt pr mbarshtimin e bagtis vihet re edhe nga tregimi i Aristotelit pr kriporet e autariatve dhe ardianve. Konfliktet e shpeshta midis ktyre dy fiseve pr kt kripore, shprehin shqetsimet e blegtorve ilir lidhur me kt produkt shum t vlefshm pr jetn e gjs s gjall. Ā« Kripa, - thot Aristoteli, - u duhet atyre pr kafsht, t cilave ua japin dy her n vit, prndryshe shumica u ngordh Ā».
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #3 on: September 14, 2008, 05:40:08 PM »
Midis kafshve shtpiake m t paraplqyera ishin qet, delet, derrat, qent etj., pr t cilat flasin si burimet historike, ashtu edhe vet materiali kockor i zbuluar dendur n vendbanimet
e ndryshme t ksaj periudhe. Ilirt shquheshin edhe si rrits t mir t kuajve. Kta t fundit ishin t shpejt n vrapime dhe t qndrueshm n pun, siē na thon burimet e
mvonshme.

Krahas blegtoris, ilirt merreshin edhe me gjueti, megjithse kjo veprimtari nuk luante ndonj rol aq t rndsishm n jetn ekonomike t tyre. T prmendur ishin n at koh qent e gjahut t Mollosis, por akoma m t shquar ata q ruanin kopet e bagtive. Kta t fundit sipas burimeve t shkruara, ua kalonin qenve t tjer pr trupin e tyre t lart dhe guximin e madh n kacafytje me bisha t egra. Skenat e gjuetis s ilirve na jan pasqyruar edhe n artin figurativ ilir t ksaj kohe. Pr t’u prmendur n kt drejtim jan ato q zbukurojn vazot me fund t ngusht (situlat) prej bronzi t zbuluara n krahinat veriore t Iliris. Nga kafsht e egra m tepr ēmoheshin derri, dreri etj.. Ky i fundit u jepte gjahtarve ilir jo vetm mishin dhe lkurn, por edhe brirt prej t cilve ata punonin vegla t ndryshme dhe zbukurime. T tilla vegla ndeshen shpesh npr vendbanimet ilire t periudhs s hekurit.

Deti, liqenet si dhe lumenjt, q e prshkonin Ilirin n drejtime t ndryshme, u dhan mundsi banorve pran tyre t merreshin q hert edhe me peshkim. Kto burime ujore prmbanin sasi t shumta peshku. Kshtu, p.sh. ilirt q jetonin pran liqenit Prasiada t Peonis, zinin, sipas Herodotit, shum peshk.

Prparime t dukshme vihen re edhe n metalurgji. Kjo duket si n intensifikimin e nxjerrjes
s mineraleve, ashtu dhe n zgjerimin e madh t prodhimit t objekteve metalike. Npr vendbanimet dhe n varrezat ilire t ksaj kohe gjejm sasira t konsiderueshme armsh dhe veglash prej hekuri dhe bronzi, orendi t ndryshme shtpiake dhe nj mori t madhe shum
t larmishme stolish, t cilat tregojn pa dyshim pr nj konsum t madh t lnds s par minerare, sidomos t bakrit dhe t hekurit, me t cilt ishte i pasur territori i Iliris.

N shek. XI-IX p.e. son ilirt nuk e zotronin ende mir mjeshtrin e prpunimit t hekurit dhe nuk sht aspak e rastit q n varret e ksaj periudhe, objektet prej hekuri jan shfaqje tepr t rralla, ndrsa ato prej bronzi, t cilat n shum pikpamje zhvillojn m tej traditn e kohs s bronzit, jan t shumta.


Vetm n shek. VIII-VII p.e. son prodhimi metalurgjik i hekurit arrin zhvillimin e tij t plot tek ilirt. Ky metal e zvendson n nj mas t ndjeshme bronzin, n prodhimin e armve dhe t veglave t puns, t cilat tani bhen m t forta dhe m me rendiment n punimet e ndryshme bujqsore dhe zejtare. Ky prmirsim i veglave t puns ēoi pr pasoj edhe n zgjerimin e mtejshm t prodhimit t shoqris ilire t ksaj kohe.
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #4 on: September 14, 2008, 05:40:21 PM »
Sendet metalike t ksaj faze t zhvilluar t epoks s hekurit, tregojn se sa prpara kishte shkuar teknika e punimit t tij. Pr kt dshmojn format e bukura dhe nganjher shum
t prsosura t armve dhe sidomos t stolive, t cilat nnkuptojn dhe procese pune mjaft
t ndrlikuara, si edhe vet zbukurimi i pasur gjeometrik i ktyre objekteve t punuara me mjeshtri dhe me nj radhitje simetrike t motiveve. Kjo pasqyrohet m n fund edhe n vet trajtimin plastik t figurave prej bronzi n trajta njerzish, kafshsh e zogjsh.

Prpunimi i metaleve ishte prqendruar kryesisht n qendrat metalurgjike t Iliris. T tilla ishin n vendin ton, p.sh. zona e Mirdits dhe e Matit, ku jan prcaktuar edhe vendet e shkrirjes s bakrit, si zona e Kuksit, ajo e Korēs, e njohur pr punimin e metaleve q n kohn e bakrit dhe t bronzit etj..

Prania e qendrave t ndryshme pr punimin e metaleve n Iliri duket edhe n vet karakterin
e diferencuar tipologjik t prodhimeve t ktyre qendrave. N to prodhohej jo vetm pr t plotsuar nevojat e brendshme t fisit ose t nj krahine m t madhe, por edhe pr t’u prdorur si mall kmbimi.

Prparime t dukshme vihen re n kt koh edhe n poēeri, e cila qndron nga pikpamja e tekniks, e formave dhe e trajtimit t dekorit t saj, m lart se poēeria e epoks pararendse
t bronzit. Duke filluar nga shek. VI p.e. son, mbase edhe pak m par, n krahinat jugore
t Iliris, kalohet gradualisht nga punimi me dor t lir i enve prej balte, n prodhimin e tyre me ēark. Prodhimet e para i kemi nga vendbanimi i Trenit (shek. VII). Nj pjes e madhe e poēeris vendore t kohs arkaike e zbuluar n varrezat tumulare t Kuēit t Zi t
Korēs, del e punuar me ēark. Nj dukuri e till vihet re edhe n zonn e Matit e t Kuksit.
Futja e tekniks s re n prodhimin e enve, bri q poēeria t shndrrohet n nj deg t veēant zejtarie, me t ciln merreshin mjeshtra t specializuar n kt fush t prodhimit.

Zhvillimi i madh i degve t ndryshme t prodhimit bujqsor dhe zejtar, bri q t zgjeroheshin n kt koh edhe m tepr marrdhniet ekonomike ndrfisnore, si edhe midis popullsis ilire dhe atyre t vendeve fqinje ose m t largta. N kt drejtim ndihmoi shum dhe pozita e favorshme gjeografike e territorit t Iliris, e ndodhur midis bots mesdhetare dhe Evrops Qendrore, si edhe rrugt e tij t hapura t komunikimit natyror, toksor dhe detar. Kto marrdhnie pasqyrohen qart n prodhimet e ndryshme t zejtaris greke apo
n imitacionet lokale t modeleve t tyre, n stolit e tipave italik ose n qelibarin me prejardhje nga Baltiku. Nga ana tjetr, stolit dhe armt tipike ilire q gjenden n Traki, Maqedoni, Itali ose n Greqi jan dshmi tjetr e gjall e ktyre lidhjeve reciproke tregtare q ekzistonin midis ilirve dhe vendeve t tjera prreth. Nj zhvillim t madh morn veēanrisht shkmbimet tradicionale me Greqin sidomos pas shek. VIII p.e. son, me themelimin e kolonive helene n brigjet e Iliris.

Shtrirja e territorit t Iliris gjat brigjeve t Adriatikut dhe t Jonit krijonte mundsin pr
nj hov t madh t lundrimit. N fillim t epoks s hekurit ilirt prshkonin me anijet e tyre
t shpejta ujrat e ktyre deteve duke kaluar deri n brigjet perndimore t Greqis dhe n
ato jugore t Italis. Disa prej fiseve ilire, si mesapt dhe japigt, u vendosn prgjithmon
n brigjet e Italis s Jugut. Shum aktiv n kt veprimtari t hershme lundruese u treguan sidomos liburnt, t cilt themeluan edhe vendbanime t veēanta n ishullin e Korkyrs, si dhe n brigjet e Gadishullit Apenin
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #5 on: September 14, 2008, 05:40:35 PM »
Lindja e prons private dhe diferencimi shoqror

Prparimet q u bn n degt e ndryshme t ekonomis gjat epoks s hekurit solln ndryshime edhe n vet strukturn e shoqris ilire. Baza e ktyre ndryshimeve u b prona private, e cila filloi t shfaqet tek fiset ekonomikisht m t zhvilluara, n fillim n blegtori e zejtari e m pas edhe mbi tokn. Hesiodi, duke folur pr kopet e mdha n Helopi, shnon
se ato ishin pron e njerzve t veēant. Karakteri dhe shkalla e zhvillimit t zejtaris dshmon gjithashtu pr pranin n kt fush t pronsis private. Dukurin e pronsis pr tokn e kemi t dshmuar m von dhe duket se ajo ndjek nj rrug m t ngadalt. Zakoni i ndarjes s toks ēdo tet vjet, q na kumtohet nga Straboni pr dalmatt, sht nj dshmi q tregon se zotrimi periodik i saj ishte nj hallk e ndrmjetme n procesin e formimit t prons private.

Forcat kryesore t prodhimit t shoqris ilire n kt koh ishin bujqit dhe blegtort e lir, antar t thjesht t fisit. Ktyre u shtohet edhe nj shtres e re, m e kufizuar, ajo e zejtarve. Nga ana tjetr, nga masa e gjer e popullsis, fillon t veēohet si nj shtres m vete aristokracia fisnore, e cila, duke u shkputur nga prodhimi dhe nprmjet prvetsimit
t pasuris s prbashkt, vihet n nj pozit t privilegjuar derisa bhet dalngadal zotruese e pronave t mdha toksore dhe blegtorale. Ajo gradualisht mnjanon organet
demokratike t fisit dhe uzurpon pushtetin.

Nga burimet e shkruara m t hershme, siē sht eposi homerik, shihet se n disa nga fiset ilire ekzistonte, tanim, diferencimi shoqror, t paktn n shekujt VIII-VII p.e.re kur u krijuan Ā« Iliada Ā» e Ā« Odisea Ā». Duke folur pr pjesmarrjen e ilirve paion n luftn e Trojs kundr ahejve, Homeri i barazon prijsit e tyre ushtarak, q vinin nga Ā« Paionia pjellore Ā» me prijsit e ahejve dhe t trojanve. Kjo pa dyshim flet pr nj gjendje sociale pak
a shum t ngjashme me at t fiseve fqinje t Greqis. N nj vend t poems Ā« Odisea Ā»
flitet pr Feidonin, prijsin me origjin fisnike t thesprotve, i cili pasi strehoi dhe mirpriti
n pallatin e vet Odisen, gjat kthimit pr n atdhe, prgatiti nj nga anijet e tij t shpejta pr ta drguar at n Itak. Sipas ktij tregimi mitik, Feidoni prfaqson ktu njrin nga krert q jetonte n nj nga pallatet m t pasura t thesprotve. Kta kishin anijet e veta e njerz q u shrbenin.

Shum kuptimplot n kt drejtim sht dhe nj tregim i Herodotit, sipas t cilit, Klistheni, kur ftoi n Sikione (rreth vitit 570 p.e. son) t gjith burrat q do ta ndienin veten t denj pr t pasur pr grua t bijn e tij Agaristn, midis atyre q u paraqitn tek tirani qe edhe nj far Alkoni nga Molosia. Sipas ktij tregimi, ky molosas duhet t ket qen nga nj familje princore ose shum e pasur, q t pretendonte pr t lidhur krushqi me nj skllavopronar t madh t Greqis s asaj kohe, siē ishte Klistheni.

T dhnat arkeologjike nga varrezat tumulare t lugins s Drinos, pellgut t Korēs dhe Ohrit (Trebenisht), zons qendrore ilire t Glasinacit etj., dshmojn gjithashtu se n shek. VIII-V p.e. son, diferencimi shoqror n gjirin e shoqris ilire ishte br mjaft i theksuar dhe kishte prekur edhe krahinat e thella t Iliris Qendrore e Veriore. N kto varreza ndeshen, krahas varreve me inventar t varfr, edhe varre ku t vdekurin e shoqronin arm
t kushtueshme, sende luksi prej ari e argjendi dhe objekte t tjera t importuara nga viset prreth, q i takonin shtress s pasur t aristokracis fisnore.
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #6 on: September 14, 2008, 05:40:51 PM »
Federatat fisnore

Zhvillimi i prons private, q ēoi n thellimin e diferencimit social, u b burim konfliktesh n shoqrin ilire t shek. VIII-V p.e. son. N kt koh morn prpjestime t mdha luftrat ndrfisnore dhe inkursionet plaēkitse pr det e tok, q arrinin deri n Greqi dhe n brigjet
e prtejme t Adriatikut. T till kan qen inkursioni i enkelejve pr plaēkitjen e thesarit t
Delfit ose ato t detarve liburn, t cilt me anijet e tyre t lehta dhe t shpejta zotruan pr nj koh brigjet e Adriatikut, q nga Korfuzi deri n brigjet italike.

Gjendja e krijuar nga kto luftra dhe inkursione, q i sillnin aristokracis fisnore ilire t ardhura t mdha, gjen shprehjen e vet n veprimtarin e gjer t ndrtimit t vendbanimeve
t fortifikuara dhe n zhvillimin e armatimeve, sidomos t armve t reja, siē ishin shpatat, hanxhart dhe heshtat prej hekuri q jan gjetje t rndomta n varret e lufttarve ilir dhe
t mburojave t paionve, t prkrenareve e frerve t kuajve q prbnin pajisjet e veēanta
t aristokracis luftarake.

N procesin e ktyre konflikteve, fiset e vogla ilire filluan t lidhen dhe t formojn gjat veprimeve t tyre t prbashkta n luftrat agresive ose mbrojtse, aty nga fundi i shek. VII p.e. son, federatat e para. Nj federat e till ishte ajo e taulantve, q nn mbretin Galaur dhe m pas, gjat shek. VII-VI p.e. son invadoi disa her Maqedonin duke i shkaktuar asaj dme t rnda dhe sakrifica t mdha n njerz. Gjat shek. VI-V p.e. son federata t tilla formuan edhe disa fise t tjera, si molost, thesprott, kaont, parauejt, orestt, lynkestt, paiont, dardant etj..

N krye t federats qndronte mbreti, i cili n burimet quhet basileus. N disa raste si tek kaont e thesprott vendin e tij e zinte nj njeri i zgjedhur ēdo vit nga gjiri i fisit sundues t federats. N burimet e fundit t shek. V vihet re se funksioni i basileut nuk i takonte m prijsit m t aft ushtarak, por ishte br i trashgueshm dhe pushteti e autoriteti i tij ishte rritur mjaft si brenda fisit e lidhjes fisnore, ashtu dhe jasht tij. N baz t ktij fuqizimi t prijsve ushtarak dhe t basilejve qndronte gjithnj pasuria q vinte duke u shtuar prher e m shum n saj t luftrave. Ata vinin nga shtresa e pasuruar e shoqris fisnore ilire, e cila dallohej nga pjesa tjetr e popullsis s thjesht. Ajo e konsideronte si nj gj t turpshme t merrej me punimin e toks, me mbarshtimin e bagtis, me prodhimin zejtar etj.. N kto pun ishin t angazhuar vetm prodhuesit e vegjl, masa e gjer e fshatarve t
lir ose gjysm t lir. Zanati m i nderuar pr ta ishin lufta, gjuetia, garat sportive etj., skenat e t cilave na jan transmetuar prmes gjuhs s gjall artistike n objektet e bronzta
t zbuluara n krahinat veriore ilire apo n kallcat e Glasinacit.

N gjysmn e dyt t shek. V p.e. son disa nga federatat ilire kishin arritur nj stad mjaft t prparuar n zhvillimin e tyre politik. Taulantt, fiset ilire, fqinje t Maqedonis dhe ato m jugore: kaont, thesprott e molost merrnin pjes n ngjarje t tilla politike t historis s bots s Mesdheut siē ishte lufta e Peloponezit.

Taulantt ndrhyjn me kt rast n luftn civile q shprtheu n Epidamn n vitin 436 p.e. son. N kt luft ata morn nn mbrojtje oligarkt e dbuar nga demosi i qytetit dhe qen
nj nga ato forca q n aleanc me Athinn, kundr lidhjes s Peloponezit, ndihmuan aristokracin epidamnase t rikthehet n pushtet. Kjo ngjarje shnoi nj kthes t rndsishme n historin e ksaj kolonie greke, sepse fatet e saj do t lidhen pasksaj gjithnj
e m shum me botn ilire.
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #7 on: September 14, 2008, 05:41:13 PM »
Dy njoftime t tjera kan t bjn me ngjarjet e vitit 423. I pari bn fjal pr kaont, thesprott, molost dhe disa fise t tjera m t vogla fqinje t molosve, q marrin pjes nga ana e lakedemonve n fushatn pr t nnshtruar Akarnanin dhe pr ta shkputur at nga aleanca me Athinn, fushat q prfundoi pa sukses.

Njoftimi i dyt lidhet me luftn q zhvilluan ilirt e krahinave juglindore kundr maqedonve. Fisi ilir i lynkestve ishte prej kohsh n konflikt me sundimtart maqedon,
t cilt synonin ta nnshtronin. Gjat lufts greko-persiane mbreti maqedon i ndihmuar nga perst kishte mundur t’u impononte lynkestve sovranitetin e tij. N kushtet e reja t lufts
s Peloponezit, kur shteti maqedon ishte ende i pakonsoliduar dhe sundimtari i tij Perdika II
prplasej sa n njrn an n tjetrn, duke u lidhur her me Athinn e her me Spartn, mbreti i lynkestve, Arrabeu, shfrytzoi kt situat pr t’u shkputur nga varsia maqedone.
N prpjekjet e tij pr t rivendosur gjendjen e mparshme, Perdika krkoi ndihmn e aleatit
t vet, komandantit t forcave lakedemone, Brasids, t cilit i kishte besuar luftn kundr Athins n teatrin halkidik t veprimeve ushtarake. Nj ekspedit e fuqishme e prbr nga forcat e Perdiks dhe t Brasids provoi t thyente Arrabeun me ann e bisedimeve dhe t bhej aleat i lakedemonve. Por prpjekjet dshtuan dhe bashk me to dshtoi edhe
ekspedita kundr lynkestve. N kundrshtim me vullnetin e Perdiks, Brasida nuk guxoi t
sulmonte dhe vendosi t’i trhiqte forcat.

Pak koh m von Perdika e bindi prsri Brasidn pr nj fushat t re kundr lynkestve; forcat maqedone e ato lakedemone t prbra prej 3 000 hoplitsh, 1 000 kalorsish dhe nj numr barbarsh sulmuan Arrabeun. Por kt radh lynkestt kishin siguruar ndihmn e vllezrve t tyre ilir. Forcat e bashkuara t ilirve dhe lynkestve e shpartalluan veēmas mbretin maqedon dhe e detyruan t largohej n pshtjellim t plot, duke braktisur aleatin e
tij. Kshtu Brasida u gjend i rrethuar keq dhe vetm me prpjekje t mdha mundi t’i shptoj forcat e veta nga asgjsimi i plot. Kjo luft ndryshoi krejt drejtimin q kishin marr ngjarjet n frontin halkidik. Ā« I detyruar nga rrethanat e rnda, - shkruan Tukididi, - Perdika u prpoq t hynte sa m par n marrveshje me athinasit dhe t’i hiqte qafe
peloponezasit Ā».

Duke i prshkruar kto ngjarje t shek. V, Tukididi na ka ln edhe nj shnim me mjaft interes pr vlersimin e jets social-politike t ilirve. Prej fjalimit, q sipas tij Brasida u mbajti ushtarve t tij para trheqjes, ne msojm se shoqria ilire ruan ende n fundin e shek. V mbeturina t theksuara t rendit fisnor. Por midis njoftimeve t autorve q bjn fjal vetm pr inkursionet e ilirve dhe atyre t Tukididit, q i prmend ata si nj forc aktive, pjesmarrse n ngjarjet m t rndsishme t kohs, ku luajti ndonjher nj rol jo
pa rndsi, ka nj ndryshim t dukshm. E re n njoftimet e Tukididit sht se lufta e
federatave ilire si n rastin e ndrhyrjes n luftn civile t Epidamnit, ashtu dhe n luftn kundr maqedonve dhe aleatve t tyre peloponezas, nuk kishte m karakterin e nj inkursioni grabitqar, por synime politike t caktuara dhe kjo nnkupton nj stad mjaft t avancuar t organizimit t tyre politik qoft edhe n kuadrin e nj federate fisnore
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

Offline Fresh

  • _♥_♥_Kosova_♥_♥_
  • AlbStars V.I.P Member
  • *****
  • Posts: 6118
  • Gender: Male
  • Fc Barcelona
    • View Profile
    • www.albveraa.Tk
Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #8 on: September 14, 2008, 05:41:27 PM »
I gjith ky zhvillim social-politik, q vihet re, veēanrisht tek fiset ilire t jugut n fund t shek. V p.e. son, pasqyron qart nj shoqri, q jetonte etapn e fundit t organizimit fisnor,
at kalimtare pr n rendin skllavopronar. Mbi bazn e ksaj shoqrie do t lindin n fundin
e shek. V - fillimin e shek. IV p.e. son formacionet e para shtetrore ilire.
User: Fresh

Web: www.Albstars.com

Interests: SQL/RFI/LFI Injection HTML,DHTML,PHP C++.

Add: Virus_time@hotmail.com

AlbStars

Gjendja Ekonomiko-shoqĖrore E IlirĖve (shek. Xi-v P.e. SonĖ)
« Reply #8 on: September 14, 2008, 05:41:27 PM »

Social BookMarks: Digg  Facebook  SlashDot  Delicious  Technorati  Twitter  Google  Yahoo
 

GoogleTagged


Warning: this topic has not been posted in for at least 120 days.
Unless you're sure you want to reply, please consider starting a new topic.

Note: this post will not display until it's been approved by a moderator.
Name: Email:
Verification:
Kryeqyteti i Shqiperise:


Facebook Comments

Advertisement: