Author Topic: Historia e Ismail qemailt (Read 2254 times)

Vera™ · « **on:** April 12, 2008, 06:45:13 PM »

Vlora në lashtësi quhej Aulona. Ajo përmendet nga shumë udhëtarë dhe kronikanë të huaj, si një nga qytetet - skelë kryesore të Ilirisë së Jugut, që lulëzoi pas rënies së Apollonisë dhe Orikut.
Emri i Vlorës është ndër të paktët emra gjeografike të bregdetit lindor të Adriatikut që i ka qëndruar kohës qysh nga lashtësia. Në bregdetin e banuar sot nga popullsia shqiptare, ky emër gjeografik del i një lashtësie pak a shumë të përafërt me ato të Durrësit, Shkodrës, Lezhës dhe Ulqinit. Këta emra gjeografik nuk do t'i kishin rezistuar kohës në rast se vendbanimet e emërtuara prej tyre nuk do të kishin pasur një vazhdimësi përdorimi në radhë të shekujve… Një pjesë e mirë e popullsisë së trevave të banuara nga stërgjyshërit e shqiptarëve mundi t'i rezistonte proçesit të romanizimit dhe më pas të sllavizimit, që përfshiu pjesën më të madhe të Gadishullit Ballkanik", nënvizon në studimet e veta akademiku Prof. Shaban Demiraj.

Sipas materialeve arkeologjike, dëshmohet se në bregdetin e Vlorës, ashtu edhe në prapavijën e tij, për vendbanime parahistorike e zhvillime ekonomike-kulturore të shumë qytezave e qendrave urbane dallohej karakteri i tyre fortifikues-mbrojtës.
Të tilla janë ato të "Shpellave të Velçës", "Shpellave të shkruara të Lepenicës" (nga më të rrallat në Ballkan e Mesdhe), "Shpellat e Spilesë" (Himarë) apo "Mozaikët e Mesaplikut", pasuri e rrallë kombëtare. Vendbanimet tumulare të Vajzës, Dukatit, Mavrovës, "Pitosa" të Mallkeqit tregojnë për autoktoninë dhe vazhdimesinë etno-kulturore të ilirëve në periudhën e bronxit dhe të hekurit.
E njëjta gjë dëshmohet edhe në vendbanimet e tjera të lashtësisë që janë qytete-kala si Amantia, Olympia, Kanina, Himara, Cerja, Armeni, Hadëraj, Triporti dhe vet Vlora (Aulona) etj.

Amantia, e themeluar në shek. V p.e s., është një nga qytetet e pakta të Ilirisë jugore që ka pasur jetë 1000 vjeçare, ku spikat më shumë ndërtimi në terren malor i stadiumit antik madhështor, i ndërtuar me blloqe të mëdhenj gurësh.
Në jug të qytetit të Vlorës gjendet qyteti i Orikumit, i cili ka qenë një nga portet më të lashte të bregdetit të Vlorës, i themeluar si vendbanim në shek. VI-V p.e s.
Oriku u bë port i fortifikuar, bazë e rëndësishme ushtarake në Adriatik dhe në shek. II-I p.e.s ishte kantier i rëndësishëm detar për ndërtim e riparim anijesh, gjë që favorizohej nga prania e madhe e pyllit me pisha të Llogarase dhe Sera e Selenicës. Në shek.I p.e.s. Oriku shërbeu si kryeurë e fuqive pushtuese të kohës, arenë luftrash midis Romës, Maqedonisë dhe Ilirisë, si dhe në luftën rivale midis Çezarit e Pompeut që i solli Orikut shumë shkatërrime. Në shek.II p.e.s., Oriku u godit nga një tërmet i fuqishëm dhe u shkatërrua duke e humbur rëndësine e tij, pa mundur të rimbëkëmbej më. Ishte pikërisht koha kur në gjirin e Vlorës del në pah një tjetër qytet-Skelë, që ishte "Aulona - Vlora e sotme". Dëshmi arkeologjike e lashtësisë dhe autoktonisë është edhe vetë simboli i saj - "Vajza aulonase", një skulpturë "hyjnesh" 87 cm., e gdhendur nga mjeshtër vendas me gurin gëlqeror të Kaninës, që simbolizon veshjen e grave ilire.

Emrin e qytetit - Skelë të Aulonës së lashtë e gjejmë të përmëndur në shek.II e.s., nga shkrimtari Lukani dhe nga gjeografi Aleksandrin Ptolemeu. Këto të dhëna burimore përputhen me të dhënat e tjera të përafërta, siç janë dëshmitë arkeologjike për një kështjellë, port e bankinë të madhe (kështjella e Jangjeçit, Triport), që kanë ekzistuar ndoshta kur lumi Vjosa e kish grykëderdhjen aty në Lagunën e Nartës. Por,ndoshta kur Vjosa u largua në drejtimin verior,Triporti humbi mundësinë dhe rëndësinë. Pikërisht në këtë kohë duhet të ketë origjinën Aulona port i spostuar në JL, e cila del si skelë - qëndër tregëtare - dhe Kanina - qëndër administrative - ushtarake në shek. VI e.s. Fakti që në shek.V-VI e.s., ka pasur në Vlorë edhe një peshkop,varur nga metropoliti i Durrësit, tregon se Aulona ka qenë vendbanim me rëndësi. Këtë e mbështet edhe zbulimi i viteve të fundit i traktatit të murit rrethues mbrojtës, fortifikues në qëndër të qytetit të sotëm të Vlorës (pranë monumentit të Pavarësisë) si dhe zbulimi i disa dëshmive të reja për ekzistencën e molit të vjetër, në afërsi të stacionit të trenit.

Gërmimet e fundit në Kaninë dhe Himarë kanë dhënë dëshmitë e tjera për kulturën ilire të antikitetit të vonë dhe mesjetës së hershme, për autoktoninë dhe vazhdimesinë iliro-arbërore dhe mesjetare shqiptare. Në shek. VI e.s., dhe vazhdimisht gjatë mesjetës, Aulona përmëndet në listën e qyteteve bregdetare si port i rëndësishëm, me detari të zhvilluar, që tregëton vaj ulliri, kripë, valanidh, lëndë drusore, ullinj si dhe panairet që bëheshin në afërsitë e Vlorës, ashtu edhe në vende të ndryshme të Europës. Edhe në grykën e Vjosës ishte skela e Spinaricës, ku zhvillohej tregti dhe aty ishin të pranishëm edhe konsuj tregtarë të Raguzës, Venedikut etj.
Në mesjetë Vlora dhe viset e saj ranë nën pushtimin normand më 1081, më pas nën pushtimin e Venedikut më 1205 dhe atë të sundimit të Hohenstaufenëve gjerman, siç e përshkuan edhe Jireçeku në studimin e tij.
Si një qëndër e zhvilluar dhe e kulturuar Vlora shfaqet edhe në mbrëtërinë e Arbërisë më 1272, ku kronikat e kohës shënojnë lulëzimin e zejtarisë, tregëtisë, blegtorisë dhe pemtarisë, të përfshirë si despotat më vete.

Një rol të madh në jetën politike, ushtarake e shoqërore të Vlorës, ka lozur edhe familja e madhe Arianitët, të cilët përmënden në shek.XI, nëpërmjet të parit të tyre Arianit Komnen Golemi Topisë, sidomos në shek. XV-XVI. Një nga figurat e shquara të shek.XV është Gjergj Arianiti, i cili organizoi qëndresën kundër pushtuesve osman më 1431-1432 e më pas në grykat e Labërisë. Me bëmat e tij, Gjergj Arianiti mori përgëzimet e Fuqive të Mëdha të Europës të asaj kohe. Edhe pse ishte aleat me Gjergj Kastriotin-Skënderbeun dhe vjehrri i tij, pasi Donika, e bija e tij u martua me Skënderbeun, Gjergj Arianiti ishte i pavarur në zoterimet e tij në jug dhe në Shqipërinë e Mesme. Në Kuvendin e Lezhës, më 2 Mars 1444, për t'i bërë ballë rrezikut të pushtimit osman, Gjergj Arianiti u rradhit ndër të parët krerë sundimtarë shqiptarë, në këtë lidhje ushtarake mbarëkombëtare. Në shek.XV-XVI pushtuesit osman e kthyen portin e Vlorës në një nyje të rëndësishme të Adriatikut për pushtimin e Italisë.
Në regjistrin turk të vitit 1520 shënohen 701 familje vendase dhe 531 familje çifute. Kjo dëshmon për një klimë paqësore e tolerancë ndaj çifutëve në qytet në një kohë kur gjetke ata persekutoheshin egërsisht. Kështu qyteti përmblidhte 6300-6500 banorë. Nga Vlora u nisën fuqitë ushtarake osmane kundër Italisë së Jugut, më 1480, kundër kryengritjes së himarjotëve më 1492 dhe shërbeu si bazë e sulltan Sulejmanit kundër Korfuzit, më 1537. Po në këtë vit u ndërtua kështjella e qytetit (aty ku sot ndodhet stadiumi "Flamurtari"), gurët e së cilës u morën nga kështjella e Jangjeçit në Zvërnec dhe nga muri rrethues i Aulonës.

Në shek.XVII-XVIII Vlora ishte një nga limanet më të rëndësishëm të Shqipërisë së Jugut, pas Prevezës, pasi gjiri i saj u siguronte anijeve mbrojtje nga stuhitë. Në skelën e Vlorës ishin ndërtuar depo të mëdha për grumbullimin e prodhimeve buqësore e blegtorale të fshatarësisë, ku përfshiheshin zona e Beratit, Gjirokastrës dhe Myzeqesë. Në eksportin e tij ky qytet zhvillonte tregti më Triesten, Venedikun, Vjenën, Korfuzin, Stambollin, Izmirin, Breshian, Barin, Manastirin, Janinën, Maltën e Qipron. Në portin e Vlorës hynte rregullisht çdo javë vapori austriak "Lloid" dhe ai italian "Pulja", të cilët vetëm për vitin 1904 kishin kryer respektivisht 224 dhe 181 hyrje-dalje. Vlora eksportonte: vaj ulliri - 20.000 fuçi, ullinj të vjelur - 11.000 barrë, kripë - 1.5 milion kilogram, lesh të palarë - 15.000 okë, lëkurë qengji e lepuri - 20.000 copë, breshka - 40.000 copë, shushunja, shpende, dele, kuaj, mish të therur, peshk të kripur, vezë peshku, serë, asfalt, misër, tërshërë, thekër, fasule, dru zjarri, valanidh, mjaltë të bardhë Kanine, verë të Nartës dhe verë "Vlosh" të Vlorës.

Një artikull i kërkuar ishte edhe stralli i gurores së Drashovicës, që përgatitej me blloqe dhe ashkla. Për eksport, gëzofet prej lëkure, velenxat dhe brucat labe ishin artikuj mjaft të preferuar për Istrien, Triesten dhe vendet alpine...Ulliri i markës "Vlonjak", që ishte më i lashtë se marka italiane dhe frënge, dallohej për prodhueshmëri të lartë, vaji dhe regjie lëkure. Në vitin 1900 Vlora regjistronte mbi 100.000 rrënjë ullinj.
Vlora njihet si një vatër e rëndësishme e patriotizmit ndër shekuj, ku përpjekjet për liri, pavarësi dhe prosperitet kanë qenë në shpirtin e çdo vlonjati.
Luftrat kundër pushtimeve të huaja dhe përpjekjet për përhapjen e arsimit shqip bënë që në Vlorë të krijoheshin shumë shoqëri patriotike.
Në vitet 1908-1912 klubi "Labëria" u bë një vatër e ndezur e përpjekjeve për pavarësinë e vendit dhe luftën kundër pushtuesve xhonturq. Kryetar nderi i këtij klubi atdhetar ishte Ismail Qemali. Çelja e shkollës shqipe të Muradies (7 Gusht 1908) ishte një ngjarje e shënuar në jetën arsimore të Vlorës.
Por ngjarja më kulmore e qytetit të Vlorës ishte 28 nëntori 1912 kur plaku i urtë e diplomati i shquar Ismail Qemali, së bashku me delegatët e ardhur nga vise të ndryshme të vendit, shpalli pavarësinë e Shqipërisë dhe njëkohësisht ngriti flamurin kombëtar në Vlorë. Kështu Vlora u bë kryeqyteti i parë i Shqipërisë së pavarur.

Më 25 dhjetor 1914 Vlora u pushtua nga imperializmi italianë. Pas zgjerimit të pushtimit italian nisi rezistenca kundër pushtuesve. Në vitin 1920, pas Kongresit të Lushnjes, u krijuan Komiteti "Mbrojtja Kombëtare" me kryetar Osman Haxhiun, i cili organizoi forcat luftarake në Luftën e Vlorës. Lufta e Vlorës është një nga epopetë më të lavdishme të shqiptarëve. Vlora u kthye në "Termopilet" e Shqipërisë, siç thoshte patrioti Halim Xhelo.
Në vitet 1920-1924 Vlora u përfshi në rrjedhën e proçeseve të demokratizimit të jetës së vendit. Këtu u krijua Federata "Atdheu" (1921) dhe dega e shoqërisë "Bashkimi" (1922). Një rol të madh në këto vite ka lozur edhe shtypi me gazetat "Politika", "Mbrojtja Kombëtare", "Fjala e Lirë", "Shpresa Kombëtare" etj që botoheshin në Vlorë.
Në Luftën e Dytë Botërore Vlora u bë një nga vatrat e rëndësishme të Lëvizjes Antifashiste Nacionalçlirimtare kundër pushtuesve nazifashist. Ajo mbajti një barrë të madhe të Luftës dhe kontributi i saj ishte i shquar.

Vera™ · « **Reply #1 on:** April 12, 2008, 06:46:16 PM »

Që Ismail bej Qemali ka patur funksione të rëndësishme administrative në perandorinë osmane, që ai u shqua shumë shpejt si një prej personaliteteve më të rëndësishme të saj, që postet e tij të larta ka ditur t'i përdorë me dinakëri për të ndihmuar lëvizjen çlirimtare të bashkëatdhetarëve të tij, që në kohët kur u duk qartë se një nga rrugët më të mundshme që Shqipëria të krijonte kushte të favorshme në luftën për autonominë e saj dhe për të larguar rrezikun e copëtimit të vendit ishte përmbysja e regjimit autokrat të sulltanit të fundit Abdyl Hamidit II, Ismail Qemali hyri në bashkëpunim me lëvizjen nacionale-borgjeze të turqve të rinj, që drejtohej kundër absolutizmit të sulltanit... të gjitha këto historianët tanë kanë kohë që na e kanë rrëfyer.

Ashtu siç kanë rrëfyer të qartë dhe kohët e syrgjynosjes së tij nga Porta e Lartë, shtatë vitet e internimit nëpër vende të ndryshme të Evropës, ku dhe do të krijonte lidhjet me shoqatat e ndryshme të lëvizjes shqiptare.

Ndërsa fundi i viteve '80 e rikthen sërish Ismail bej Qemalin pranë Portës së Lartë. Ai që e kishte surgjynosur e thirri sërish, në kohët kur i duhej më shumë. Këtë nuk na e tregon më historia e ndërtuar nga studiuesit tanë, por nga vetë sulltani i fundit, Abdy Hamidi II, sipas rrëfimit të të cilit skicohet një portret i ri i Ismai Qemalit, disi ndryshe nga ai i formatizuar me konture të sakta nga historia jonë. Sulltani i fundit, ndërsa tregon jetën e tij, që nga ditët e para kur e sollën në pushtet e deri në ditët e fundit të perandorisë së tij, na zbulon me sinqeritetin e tij një fakt që nuk rrjedh aspak i forcuar, përkundrazi, vjen krejt i natyrshëm: ka qenë një moment kur ai dhe Ismail Qemali nuk janë parë si rivalë të njëri- tjetrit, por si dy aleatë të shqetësuar për të mbrojtur ligjin dhe për të shpëtuar Perandorinë. Një moment i tillë e shumë të tjerë si ai, që zbulojnë anë të panjohura të Ismail Qemalit, deri në ditën kur mbërriti në Shqipëri për të ngritur flamurin në Vlorë, zbulohen në librin "Sulltani i fundit" të Mishel de Gres, që është sjellë në shqip nga "Plejad". E sipas kësaj historie, plaku i Vlorës ka ditur të luajë me dinakëri, jo vetëm për Shqipërinë. Karriera e mbarë politike, aq sa arrin të bëhet dhe president i parlamentit turk, në kohën më të keqe të sulltanit të fundit, është një tregues i qartë i kësaj loje.

Vera™ · « **Reply #2 on:** April 12, 2008, 06:46:45 PM »

Rishfaqja e Ismail Qemalit pranë Portës së Lartë ndodhi në kohët kur sulltan Abdyl Hamidi II po ndjente fundin e perandorisë së tij dhe kur i duhej të bënte përçapjet e fundit për të mbijetuar. Ishte koha kur Anglia dhe Rusia, që kishin qenë në një garë të egër dhjetëvjeçare xhelozish, urrejtesh, luftrash të hapura dhe konfliktesh të padukshme, u afruan me njëra- tjetrën. Një afrim ky, që habiti gjithë botën e që e pikëlloi shumë sulltanin, sepse ky bashkim i rivalëve të vjetër, do të thoshte për të fundi i politikës së përçarjes, të cilën e kishte përdorur me sukses gjatë shumë viteve të krizës. Në një moment të tillë sulltani tregon në libër se kishte arritur të pyeste papushuar veten: "A kishim arritur ne, kombi dhe unë në fundin fatal, të cilin e kisha parashikuar prej shumë kohësh e që isha përjekur të shtyja deri tani?" E si të mos mhjaftonte ai bashkim rivalësh, krizën e sulltanit do ta shtonte dhe komiteti "Bashkim Përparim", që në të njëjtën kohë kishte evoluar në lëvizjet e tij. Abdyl Hamidi II rrëfen në këtë libër se "isha informuar dhe kisha rënë në gjurmët e një komiteti, që mund t'i kishte rrënjët në gjithë Maqedoninë e Shqipërinë, madje dhe në disa qytete të Turqisë aziatik, ndaj ngrita një komision special, kinse për ta ispektuar këtë grupim".

Por objetivi i komisionit ishte që t'i jepte fund veprimtarisë së komitetit të shoqërisë "Bashkim e Përparim". Ndaj më 16 korrik shpalla një amnisti për të gjithë anëtarët e komitetit "Bashkim e Përparim". Por kjo nuk do të zgjidhte asgjë. Ndaj sulltan Abdyl Hamidi II u dorëzua përpara kërkesës së vazhdueshme të këtij komiteti për rivendosjen e menjëhershme të kushtetutës së vitit 1876. "Më 17 dhjetor 1908 u zhvillua ceremonia e hapjes së parlamentit. Në orën 11 në Parlament filluan të vijnë deputetët dhe personalitetet e larta. Në orën një fiks, deputetë e zyrtarë të tjerë, u çuan në këmbë, me një heshtje varri. Midis deputetëve të Shqipërisë dallova Ismail bej Qemalin, që ishte kthyer nga mërgimi. Kur sekretari lëshoi, gati si një sfidë, frazën e fjalimit tim "Në kundërshtim me të gjithë ata që kishin mendim tjetër, ne shpallëm vënien në fuqi të Kushtetutës dhe urdhëruam zgjedhje të reja", deputetët e prishën heshtjen duke treguar një miratim solemn".

Por nuk qe e thënë që të përfundonte me kaq. Parlamenti i sapo çelur u përça sepse përkrahës të shumtë të rivendosjes së ligjit të shenjtë të Sheriatit u ngritën kundër laicitetit të Kushtetutës. Ata ishin të shumtë: oficerë, funksionarë, fshatarë, punëtorë, tregtarë... "Në agimin e 13 prillit të vitit 1909", shkruan Abdyl Hamidi II u zgjova nga të shtëna pushkësh. Qarkullonin fjalë shumë alarmante: regjimentet do të hidheshin njëri pas tjetrit në kryengritje", kujton sulltan Abdyl Hamidi II. Në një momnet të tillë, sipas rrëfimit të sulltanit duket qartë që Ismail Qemlai ka dhënë kontributin e tij, që brenda parlamentit. Një kontribut që në pamje të parë nuk duket se ka të bëjë shumë me Shqipërinë. "Ismail bej Qemalit i ishte dashur të pushtonte centralin telefonik të Parlamentit, sepse ndërtesa ndodhej në duart e ushtrisë. Jashtë ndërtesës ndodheshin rreth njëzet e pesë mijë ushtarë, kurse holli dhe galeritë e dhomës së deputetëve ishin plot me njerëz të armatosur e ku nuk bëhej asnjë oficer i gjallë. Ministrat, përfaqësuesit e Komitetit "Bashkim e përparim", presidenti i parlamentit ia kishin mbathur më parë. Nuk kishte më qeveri, nuk kishte më parlament, hierarkia ushtarake nuk ekzistonte

Vera™ · « **Reply #3 on:** April 12, 2008, 06:47:32 PM »

smail Qemali u kërkoi ushtarëve të dilnin nga salla, por ata nuk pranuan. Debati mes ushtarëve dhe deputetëve ishte i fortë. Më në fund u vendos që një përfaqësi të vinte tek unë, të më kërkonte të rrëzoja qeverinë dhe të amnistoja rebelët. Përfaqësinë e kryesonte Ismail Qemali, por kur mbërritën pranë Portës së Lartë, një kordon i gjerë ushtarësh e ndaloi. Urdhëri ishte që të mos lejohej absolutisht askush të kalonte, prandaj tytat e pushkëve u drejtuan nga karrocat e dërgatës. Ismail bej Qemali zbriti nga karroca e tij dhe u përpoq të bisedonte por pa rezultat. Përfaqësia u kthye në drejtim të Parlamentit, ndërkohë që një breshëri e vazhdueshme të shtënash krijoi një panik të përgjithshëm". Duke mos patur mundësi ta takonte drejtëpërsëdrejti, Ismail Qemali iu lut në telefon sulltanit të emëronte një vezir tjetër të madh, duke e bindur se shkarkimi nga detyra i funksionarëve, i njerëzve, që deri atëherë kishin qenë në pushtet, imponohej nga nevoja e zgjidhjes urgjente të situatës, për të shmangur anarkinë dhe për të frenuar veprimet e ushtrisë, që ulërinte në sheshin At Meidan. Por sulltani kishte hezituar në fillim i bindur se: "Emërimi i një veziri të madh të ri do të më kompromentonte me kryengritjen, pikërisht në çastin kur unë dyshoja në natyrshmërinë e saj. Më vinte neveri të dilja garant, duke mos patur fare të bëja me ta. Megjithatë të gjithë më konsideronin autorin e atij reaksioni koservator që më së shumti ishte drejtuar kundër shoqërisë "Bashkim e Përparim".

Dhe Ismail Qemali nuk e kishte lënë me aq, sepse përmes sulltanit kërkonte të shuante kryengritjet ndaj komitetit "Bashkim përparim". Kishte këmbëgulur sërish në telefon nga parlamenti. "Ai më përshkoi pamjen e sheshit At Meidan, që e vërente nga dritarja ku ushtarët ulërinin gjithnjë e më shumë: Vdekje komitetit! Vdekje Bashkim Përparimit! Ismail Qemali vazhdonte të më lutej për emërimin e një veziri tjetër, sepse ishim në prag të një kaosi të gjakderdhjes e se fantazma e luftës civile vinte rrotull". Pas kësaj telefonate, sulltani tregon se i dërgoi një telegram zyrtar Parlamentit, ku njoftonte emërimin e vezirit të ri, që quhej Xhevat Pasha. "Kur ia bëra të ditur në telefon Ismail Qemalit këtë vendim, dëgjova një psherëtimë lehtësimi, që doli nga goja e tij. Ai më falenderoi për vendimin, që u mor në çastin e duhur, sepse ushtarët po ndizeshin gjithnjë e më shumë". Sulltani i dërgoi dhe një telegram zyrtar parlamentit, ku konfirmonte emërimin e këtij veziri dhe një amnisti për rebelët. E dërgoi vezirin e ri në Parlament me një defter ku tregohej krijimi i qeverisë së re. "Sapo mbërriti ai në parlament dhoma e deputetëve u mblodh"-, kujton sulltani, -"Gjashtëdhjetë deputetëve, iu shtuan dhe dhjetë të tjerë. Ata zgjodhën president, me vota të plota, Ismail Qemalin". Me një post të tillë të lartë, Ismail Qemali do të dinte të luante mirë tashmë. Që në fillim iu lut sulltanit që të emëronte sa më shpejt një ministër lufte. Sulltani vendosi Et'hem Pashën.

Vera™ · « **Reply #4 on:** April 12, 2008, 06:48:10 PM »

Në kohën kur do të njoftoja Ismail Qemalin për zgjedhjen që kisha bërë, linja telefonike u ndërpre, ndaj e nisa menjëherë Et'hem Pashën në Parlament, për të ndihmuar ligjshmërinë". Kryengritjet kishin arritur në kulmin e tyre. Vetë ministri i ri i Luftës arriti të vendosë disi qetësinë. Por, në fakt ishte një qetësi e rreme. Turma të acaruara njerëzish sulmonin zyrën e komitetit "Bashkim Përparim" ndaj të gjithë ata që kishin mbështetur regjimin e "Bashkim përparimit" përpiqeshin të iknin. Ministra, pashallarë e gjeneralë gjenin strehë në ambasadat e konsulltat. Turma të tjera tërrisnin "Duam sovranin". "Ishim kthyer në kohën e jeniçerëve. Popullsia myslimane kishte filluar vjedhjet me armë. prania e ushtarëve vetëm sa kishte ndikuar në egërsimin e masakrave, sepse ata bashkoheshin me vrasësit. Por unë nuk kisha të drejtë të ligështohesha e të lija pas dore punën. Duhej shpëtuar çfarë mund të shpëtohej. Vesha uniformën dhe vendosa për të pritur vezirin e madh, që sapo ishte emëruar, ministrat dhe figurat kryesore të shtetit. Ndoshta ishte një ceremoni e papërfillshme, por në këto rrethana, duhej ruajtur formaliteti më shumë se kurrë". Ndër figurat shtetërore ishte padiksutim dhe Ismail bej Qemali.

Madje ky do të ishte momenti ky ai do të bëhej më i dukshëm se kurrë e kur sulltani më shumë se kurrë do ta konsideronte si krahun e tij të djathtë. Eshtë pikërisht ky moment që na zbulon një marrëdhënie të çuditshme mes sulltanit të fundit turk dhe Ismail Qemalit. "Pasi u larguan gjithë të ftuarit e tjerë, mbajta Ismail Qemalin, presidentin e ri të Parlamentit, të cilin nuk e kisha parë prej nëntë vjetësh, periudhë gjatë së cilës, ai kishte qenë në mërgim jashtë shtetit". Ajo çfarë kujton më pas sulltani tingëllon paksa çuditshmë megjithatë ai në librin e tij të kujtimeve rrëfen se: "Atë ditë nuk ishim kundërshtarë të njëri- tjetrit, por aleatë të shqetësuar të mbronim ligjin dhe të shpëtonin Perandorinë". Pastaj vijon një djalog vërtet shumë miqësor, ku duket qartë "dorëzimi" i sulltanit. Ai iu betua, përpara Ismail Qemalit, përpara Profetit dhe Kuranit, se nëqoftëse dikush do t'i hidhej tek këmbët e t'i lutej të rivendosja absolutizimin, për të ruajtur fronin, nuk do ta pranonte. Ndërsa Ismail Qemali i qe përgjigjur se problemi kryesor ishte të rivendosej rregulli dhe disiplina në ushtri.

Vera™ · « **Reply #5 on:** April 12, 2008, 06:49:16 PM »

"E si pra Bej"- e kishte pyetur sulltani ndërsa Ismail Qemali kishte ulur kokën pa mundur të ofronte dot asnjë zgjidhje. Nuk kishte patur vërtetë një zgjidhje të tillë apo nuk kishte dashur, kjo nuk mund të thuhet. Sulltani na bën të qartë një gjë në rrëfimin e tij: "Kur Ismail Qemali doli, edhe pse punët nuk kishin përparuar në asnjë drejtim, unë pata bindjen se kisha fituar një mik. Kjo fitore kaq e vogël më dha një fije besimi". Një miqësi kjo, nuk do të mund ta zgjaste shumë. Pak ditë pas atij takimi kokë më kokë me Ismail Qemalin sulltani do të merrte lajmin se komandanti i trupave të Maqedonisë, nuk e njihte qeverinë e re dhe se do të marshonte drejt kryqytetit për të rivendosur regjimin kushtetues. Atëherë sulltani kishte kuptuar se kur kishte pranuar kushtetutën, padashur kishte prishur llogaritë e rebelëve. "Në fakt kundërshtimin tim ata e kishin si shkak për të më rrëzuar, ndaj dhe si të zemëruar kishin shpikur këtë kundër - revolucion që më veniste përfundimisht". Ditët që pasuan mbretëroi një gjysmë anarkie. "Po luftohej me tërbim midis ushtarëve të rregullt dhe rebelevë. Ishte revolucion, ishte luftë, ishte fundi". Në këtë krizë, Ismail bej Qemali do t'i afrohej sërish për ndihmë. "Më thirri në parlament", kujton vetë sulltani". Dhe ndoshta ky ishte dhe takimi i fundit mes tyre, sepse situata erdhi gjithnjë e më e acaruar. Ishte shpallur gjendja e shterrethimit. "Linjat e komunikimit ishin ndërprerë. Ishim më të izoluar se kurrë.

Të kërcënuar ishin dhe kampionët e liberalizmit: Qamil pasha, veziri i madh i vjetër, vendosur nga komiteti ishte arrestuar në shtëpi. Ismail bej Qemali duke patur frikë se i rrezikohej jeta u strehua në ambasadën angelze". Deri këtu arrin rrëfimi i sulltan Abdyl Hamidit II, për mardhëniet me Ismail Qemalin. Më pas historia e tij vazhdon me fatin e tij, deri në ditët e fundit të perandorisë dhe të vetë jetës së tij. Në ato ditë kur Ismail Qemali do të vijonte me ato përpjekjet që tashmë janë rrëfyer dhe njohur nga historia, për të vazhduar pastaj të gjitha atkimet diplomatike që do finalizoheshin me hyrjen triumfale në Vlorë, ku ai ish presidenti i Parlamentit turk, tashmë kryemisnistër i Shqipërisë do të shpallte Pavarësinë. Duke hyrë në historinë zyrtare shqiptare, jo me të gjithë të vërtetat e së kaluarës

Vera™ · « **Reply #6 on:** April 12, 2008, 06:50:32 PM »

Vlorë. Korrik 1917. Ismail Qemal bej Vlora shkruan: “Rindërtimi i bllokut ballkanik dhe garancia e indipendencës së tij, do të
ishte një nga faktorët më efikas për paqen në Europë e në Botë. Kjo ndërtesë ballkanike mund të konsolidohet vetëm me forcimin e Shqipërisë, e cila përbën njërën nga të katër kolonat që e mbajnë për të mos u rrëzuar”.
Kanë kaluar plot 95 vjet, nga viti i largët 1913, kur Konferenca e Ambasadorëve në Londër, mbledhur me urgjencë për t’i dhënë fund konfliktit ballkanik do vendoste, pas debatesh të shumta, njohjen e pavarësisë që populli shqiptar, me në krye Ismail Qemal bej Vlorën, kishte shpallur botërisht më 28 nëntor 1912.
Që pas periudhës së lavdishme të Heroit legjendar, Gjergj Kastrioti, kur Shqipëria u pushtua përfundimisht nga Perandoria Osmane, populli shqiptar se kishte ndërprerë asnjëherë luftën për të fituar lirinë e tij mirëpo, tani, përveç qëllimit madhor dhe aq të shumëpritur për t’u shkëputur përfunimisht nga Perandoria dhe për të qenë zot i fateve të tij, objektivi kryesor i Kuvendit të Vlorës ishte ruajtja e njësisë territoriale shqiptare, kundrejt ushtrive ballkanike, të cilat, në luftë kundër Perandorisë Osmane, e konsideronin Shqipërinë pjesë përbërëse të kësaj Perandorie dhe po depërtonin përditë e më thellë në truallin shqiptar, me qëllimin e qartë për ta ndarë e copëtuar mes tyre. Menjëherë pas nënshkrimit të Aktit të Pavarësisë, Ismail Qemali, i ngarkuar Kryetar i Qeverisë së Përkohëshme, njoftoi Fuqitë e Mëdha mbi këtë ndryshim të jetës politike të kombit shqiptar duke i dërguar, njëkohësisht, telegram Ministrive të Jashtme të aleatëve ballkanik ku, ndër të tjera shënonte:
“Shqiptarët gëzohen që mundën të hyjnë në familjen e popujve të lirë të Lindjes e, duke mos pasur tjetër qëllim veçse të jetojnë në paqe me të gjitha shtetet fqinje, shpresojnë:
Se ky ndryshim i jetës kombëtare edhe Qeveria e Përkohëshme kanë për t’u njohur prej Qeverisë së Madhërisë së Tij Mbretërore;
Se ç’do veprim armiqësor nga ana e ushtrive të Tij brenda në tokën kombëtare të tyre ka për të pushuar së vepruari edhe se gjithë viset thjesht shqiptare të pushtuara sot prej ushtrive të Aleatëve kanë për t’u lëshuar prapë.
Kryetari i Qeverisë së Përkohëshme / Ismail Qemal”[1].
Padyshim, shtetet ballkanike, të etura për të pushtuar tokat shqiptare, nuk e morën parasysh vendimin e shqiptarëve dhe ushtritë e tyre vazhduan pushtimin e Shqipërisë, duke kryer kudo masakra ç’njerëzore ndaj popullsisë civile. Nga ana tjetër, Fuqitë e Mëdha, në ditët e para të dhjetorit e njohën në parim pavarësinë e Shqipërisë dhe Ministri i Jashtëm anglez, Edward Grey, për t’i dhënë fund konfliktit ballkanik, thirri me urgjencë mbledhjen e Konferencës së Ambasadorëve, në Londër. Duke qenë i bindur se “fjalën e fundit në çështjen e kufijve do ta thoshte diplomacia europiane”[2], Ismail Qemali mendoi ta kryesonte vetë delegacionin shqiptar, pranë Konferencës. Mirëpo në këtë drejtim ai u pengua, si nga Flota greke, që mbante të bllokuar Vlorën, ashtu edhe nga Qeveritë e Romës dhe Vienës të cilat “e këshilluan” se (sipas fjalëve të Ministrit të Jashtëm austro-hungarez, Berchtold): “në ato momente prania e tij në Shqipëri ishte e domosdoshme”[3]. Duke parë se Konferenca po fillonte punimet, Ismail Qemali mblodhi Këshillin e Ministrave dhe formuan një delegacion të përbërë nga personalitete shqiptare që ndodheshin jashtë vendit. Si anëtar të delegacionit u zgjodhën: Rasih Dino (kryetar), Mehmet Konica, Filip Noga dhe Sotir Kolea. Vetë Ismail Qemali porositi telegrafisht Rasih Dinon që delegacioni të mbronte me vendosmëri çështjen shqiptare dhe t’i paraqiste një “Memorandum Konferencës së Ambasadorëve për një pavarësi sa më të plotë të Shqipërisë: kufij etnikë, historikë e gjeografikë sa më të gjerë”[4].
Më 2 janar 1913, delegacioni shqiptar, i dorëzoi Ministrit të Jashtëm anglez, Edward Grey, Memorandumin me kërkesat shqiptare. “Sot që zgjidhja përfundimtare e problemit ballkanik ngrihet me forcë, -shkruhej në Memorandum, -populli shqiptar nuk do të durojë që të drejtat e tij të jenë pjesërisht të sakrifikuara e që e ardhmja e pavarësisë së tij të jetë ndërtuar mbi baza pak të qëndrueshme. Njëherësh parimi i vënë “Ballkani popujve ballkanikë” nuk mund të konceptohet dot me një ndarje që nuk është frymëzuar plotësisht nga rregulla sa njerëzore aq edhe të drejta. Pra nuk mund të vendoset paqja e plotë në gadishull derisa kufijtë që i janë njohur çdo entiteti politik s’do të jenë bazuar në vijat kufitare gjeografike e etnografike të çdo shteti. Fara e grindjes dhe e turbullimit do të mbetet gjithmonë e gjallë kur të vihen nën një pushtim të huaj toka të banuara në shumicë prej popullsisë shqiptare. Duke ngritur zërin në emër të popullit shqiptar, që përfaqëson në përgjithësi Qeveria jonë e Përkohëshme... kufijtë që kërkojmë ne janë këta: duke ndjekur një vijë demarkacioni, nisur nga kufijtë e mbretërisë malazeze që përfshijnë veçanërisht, me gjithë hiterlandet përkatëse, qytetet e Pejës, Mitrovicës, Prishtinës, të Shkupit e të Manastirit deri në Meçovë, duke u shtuar këtyre kufijve, kufijtë e sotëm deri në Prevezë. Duke kërkuar këtë caktim kufijsh, populli shqiptar ka për qëllim të mbajë me fqinjët e vet marrëdhënie sa të përzemërta aq dhe të qëndrueshme. Pavarësisht nga çështjet etnike, gjeografike e historike që mbizotërojnë në favor të këtij caktimi të arsyeshëm, është e dobishme të shtojmë se në zvogëlimin e kufijve natyrorë Evropa do ta rrezikojë shtetin shqiptar, duke e vënë në një pamundësi materiale për të bërë jetën e vet të merituar, mbasi do të jetë kështu i privuar në pikëpamje ekonomike nga burimet domosdo të nevojshme për zhvillimin e tij normal.... Populli shqiptar është i bindur që në rregullimin e konfliktit të sotëm, Fuqitë e Mëdha nuk do të lënë pas dore shqyrtimin e pikave të vëna në dukje me anë të këtij Memorandumi dhe nuk do të mbeten kurrë indiferente kundrejt kërkesave të drejta të një kombi të denjë për një fat më të mirë, i cili ka vuajtur në të kaluarën dhe e ka mbështetur në të ardhmen besimin e tij më të thellë e shpresat e tij më të shtrenjta”[5].

Vera™ · « **Reply #7 on:** April 12, 2008, 06:51:10 PM »

Siç shikohet në këtë “Memorandum”, kërkohej që brenda kufijve të shtetit të ri të përfshiheshin jo vetëm krahinat e banuara nga shqiptarët, por edhe ato krahina ku shqiptarët përbënin pakicën. Orientimi i Ismail Qemalit “ka mundësi që të jetë formuluar si një variant taktik... për të kundërbalancuar kërkesat absurde shoviniste ballkanike, me qëllim që pasi në Konferencë, brenda dhe jashtë saj, të bëheshin ballafaqimet e kompromiset, të sigurohej maksimumi i mundshëm i trungut etnik shqiptar”[6].

Ndërsa në kryeqytetin anglez vazhdonte punimet Konferenca e Ambasadorëve, Ismail Qemali, duke përfituar nga vizita që Duka Montpensier bëri në Vlorë, pa marrë parasysh kundërshtimet e Romës dhe Vienës, më 30 mars 1913, “i përshëndetur me brohoritje nga mbarë populli”[7], u nis me yachtin “Mékong” të Dukës, për në Europë. Në përbërje të delegacionit qeveritar ishte heroi legjendar kosovar Isa Boletini, Luigj Gurakuqi, Dhimitër Berati dhe dy djem të Ismail Qemalit, Et’hemi dhe Qazimi. Gjatë udhëtimit për në kryeqytetin anglez, Ismail Qemali ndaloi në Romë, Vien dhe Paris ku zhvilloi takime me Ministrat e Jashtëm të këtyre shteteve[8]. I bindur se fati i Shqipërisë varej pikërisht nga përfundimi i punimeve të Konferencës së Ambasadorëve, Ismail Qemali kohën më të madhe të misionit të tij diplomatik e kaloi në Londër, duke i kushtuar çështjes kombëtare tërë energjinë e tij, eksperiencën e madhe, miqësitë dhe lidhjet me diplomatët anglezë. Por, megjithë përpjekjet e tij të shumta, megjithë bindjen në legjitimitetin e kërkesave dhe shpresën në një zgjidhje sa më të drejtë të tyre, Konferenca mori një vendim jashtëzakonisht të padrejtë ndaj çështjes shqiptare. Vetë Ministri i Jashtëm anglez Grey, njëkohësisht kryetar i Konferencës, në përfundim të punimeve të saj, do “justifikohej” përpara “Dhomës së Komunëve” se: “Vështirësitë për të arritur një marrëveshje rreth kufijve të Shqipërisë ishin mjaft të mëdha.... Jam i bindur se kur ky vendim do njihet do jetë objekt i shumë kritikave nga ana e kujtdo që ka njohuri mbi gjendjen e brendëshme... Por duhet patur parasysh se objektivi kryesor ishte që të mbaheshin raporte të mira midis Fuqive të Mëdha dhe, duke qenë se ky akord mbi Shqipërinë kishte arritur këtë qëllim, u arrit një përfundim esencial në interes të paqes në Europë”[9].

Vera™ · « **Reply #8 on:** April 12, 2008, 06:51:58 PM »

Pa pritur përfundimin e punimeve të Konferencës, Ismail Qemali u kthye në Vlorë. “Simpatia që më treguan gjatë misionit tim, -do kujtonte më pas, -qe i vetmi ngushëllim për zemrën e plasur të Shqipërisë. Më shumë se gjysma e territorit të vendit tim iu dha Serbisë, Malit të Zi e Greqisë. Qytetet më të lulëzuara dhe rajonet më prodhimtare na ishin shkëputur. Shqipërisë i kishin mbetur, në përgjithësi, zonat më të thata dhe më shkëmbore. Kështu, të përplasur edhe njëherë në një dëshpërim të zi dhe me të ardhmen e errët të vendit tim që posa kish lindur, na mbeti ngushëllimi që të dëgjonim se duhej të sakrifikoheshim për interesat e përgjithshme të Europës. I nënshtruar fatit, por jo me kurajo të humbur, u riktheva në Shqipëri, i mbajtur vetëm nga mirazhi se kushte më të favorshme do t’i lejonin asaj në të ardhmen, që të realizonte aspiratat e saj të ligjshme”[10].

Megjithë vështirësitë e shumta që iu desh të përballonte gjatë periudhës së qeverimit të tij, krahas masave për të mbajtur të bashkuar vendin, Ismail Qemali nuk i rreshti përpjekjet për të larguar nga trualli shqiptar ushtritë pushtuese. I gjendur në një situatë të brendëshme mjaft të rënduar dhe për t’i dhënë fund përçarjes brenda vendit, më 22 janar 1914, Ismail Qemali, me një akt tejet demokratik, dha dorëheqjen nga Qeveria e Vlorës, dhe ia kaloi pushtetin përkohësisht Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit, “me kusht që ky i fundit të merrte në dorë qeverisjen e gjithë Shqipërisë”[11]. Dy ditë pas dorëheqjes, më 24 janar 1914, ai u largua nga Shqipëria dhe, deri sa vdiq, jetoi kryesisht në Itali, Francë dhe Spanjë duke vazhduar përpjekjet në dobi të çështjes kombëtare, të përqëndruara kryesisht në sensibilizimin e opinionit publik europian ndaj çështjes shqiptare, nëpërmjet artikujve të ndryshëm në shtypin perëndimor

Vera™ · « **Reply #9 on:** April 12, 2008, 06:52:43 PM »

Mjaft interesant, në këtë drejtim, është artikulli i gjatë “Shqipëria dhe shqiptarët”, që ai publikoi në revistën prestigjoze londineze, “Quarterly Review”[12], në faqet e së cilës kishin publikuar shkrimet e tyre dhe kishin bashkëpunuar personalitete të shquar si William Gifford, George Canning, Lord Byron, Walter Scott, Robert Southey, Ugo Foscolo, etj, etj. Në këtë shkrim, pasi jep një panoramë të shkurtër të historisë së popullit shqiptar, të dokeve dhe zakoneve, të vendit ku ata jetonin, të sakrificave të tyre në mbrojtje të lirisë, të luftës heroike nën udhëheqjen e Heroit Kombëtar Skënderbe, Ismail Qemali përshkruan qartë periudhën e vështirë që kaloi Shqipëria gjatë viteve 1908-1914, dhe “i tërheq vërejtje” Fuqive të Mëdha për qëndrimin e padrejtë që mbajtën ndaj popullit më të lashtë të Ballkanit, duke e sakrifikuar për të mbrojtur interesat e tyre. Duke e ditur që përfundimi i Luftës do i ulte sërish në tryezë Fuqitë, Ismail Qemali e mbyll shkrimin e tij duke i bërë thirrje Europës për të korrigjuar gabimin e tyre: “Jemi të bindur, -shkruante ai, -se një akt drejtësie në favorin tonë do të ishte me përfitim jo vetëm për ne, por edhe për ata që kërkuan zmadhimin e tyre në shkatërrimin tonë. Rindërtimi i bllokut ballkanik dhe garancia e indipendencës së tij, do të ishte një nga faktorët më efikas për paqen në Europë e në Botë. Kjo ndërtesë ballkanike mund të konsolidohet vetëm me forcimin e Shqipërisë, e cila përbën njërën nga të katër kolonat që e mbajnë për të mos u rrëzuar”[13].
Në prag të përfundimit të Luftës shqiptarët e Amerikës, të grumbulluar rreth “Partisë Politike”, duke vlerësuar patriotizmin dhe aftësitë e mëdha diplomatike të Protagonistit të Pavarësisë, e zgjodhën përfaqësues të tyre në Europë me mision “për të siguruar e garantuar pavarësinë e plotë politike dhe ekonomike të Shqipërisë e për të realizuar ndryshimet e nevojshme të kufijve shqiptarë, që të futeshin brenda kufirit ato toka, ose krahina, të banuara kryesisht nga shqiptarët, të cilat, Konferenca e Ambasadorëve e Londrës, më 1912-13, ia dha padrejtësisht Greqisë, Serbisë dhe Malit të Zi”[14].
“Jeta m’u përtërit, -u përgjigjej Ismail Qemali, -nga nderi që Partia Politike e gjithë të dashurit bashkëatdhetarë më bënë... Këtu në Paris, si në Londër e në Amerikë, kam shumë zotërinj politikanë që më janë zotuar për ndihmën e tyre si nëpër gazetat ashtu edhe nëpër qarqet politike. Përveç kësaj, kam një mik të vjetër, i cili që sot ka filluar të fitojë simpatinë e Kryetarit të Amerikës për çështjen tonë, dhe kam shpresë të arrijmë ndën një fitim të plotë për Shqipërinë. Ju lutem përsëri, të mos flini në këtë kohë kur armiqtë tanë po punojnë ditë e natë për të copëtuar Shqipërinë. Venizelloja, Pasiçi e të tjerë venë e vinë vetëm e vetëm për këtë shkak. Por e drejta jonë është kaq e fortë sa, një lëvizje nga ana jonë arrin të fitojë simpatinë e gjithë qeverive të mëdha... E mira jonë është pa dyshim që gjithë shqiptarët të jenë të bashkuar në këtë luftë kombëtare edhe delegatët e “Vatrës” si ata të “Partisë Politike” të përpiqen me shpirt e me zemër për bashkim...”[15].

★billis_2★ · « **Reply #10 on:** April 12, 2008, 07:06:11 PM »

Refresh. shume interesante historia... flm.

AlbStars · « **Reply #10 on:** April 12, 2008, 07:06:11 PM »

AlbStars