Author Topic: Kreu Iv Shteti I Epirit (Read 1155 times)

Fresh · « **on:** September 14, 2008, 05:33:18 PM »

Kreu Iv Shteti I Epirit

--------------------------------------------------------------------------------

LINDJA E SHTETIT TEK EPIROTËT

Territori dhe popullsia

N periudhn antike treva q nga malet e Llogaras dhe t Kudhsit me rrjedhjen e mesme t Vjoss n veri dhe deri n gjirin e Ambrakis dhe n kufijt e Etolis n jug, q nga malet e Pindit n lindje e deri tek brigjet e detit Jon n perndim, prbnte nj njsi gjeografike- politike m vete t formuar historikisht dhe t njohur me emrin Epir, nga greqishtja e vjetr Apeiros q do t thot stere, tok.

Me fjaln Epir autort grek nnkuptonin n fillim çdo vend kontinental prball ishujve.Po me kt kuptim, p.sh., Homeri e quan Akarnanin Epir, gjithashtu m von edhe Tukididi. Kshtu i quanin edhe brigjet prkundrejt tyre banort e ishujve t Jonit, duke u nisur nga pozita e vet ishullore.

Ky emr i prdorur n fillim si nj emr i prgjithshm pr t caktuar pozitn kontinentale t krahins etnikisht ilire, q ndodhej prball tyre, u shndrrua m von n nj nocion t prveçm gjeografik, q i atribuohej nj krahine t veçant me kufijt pak a shum t prcaktuar historikisht.

N kt kuptim emri Epir ndeshet pr t parn her tek shkrimtari grek i fundit t shek. VI p.e. son, Hekateu, kur thot se Oriku sht liman i Epirit, dhe pak m von tek Pindari, i cili e quan Epirin Â« t famshm me hapsira kodrash t shklqyeshme... q fillojn nga Dodona e deri n brigjet e Jonit Â».

N gjysmn e dyt t shek. IV p.e. son, me transformimin e bashksis molose n nj shtet t ri federativ, t quajtur epirot, q prfshinte pjesn m t madhe t popullsis s ktij territori duke pasur nj nnshtetsi t vetme, epirote, emri Epir merr tani nj kuptim t prcaktuar qart politik.

Shkrimtari grek i shek. IV p.e. son numron n kt koh n Epir vetm 14 fise, por nga burimet e tjera historike-epigrafike rezulton q ky numr t ket qen shum m i madh. Nga fiset m kryesore ilire, t cilat luajtn nj rol t rndsishm n historin politike t ksaj krahine, prmenden sidomos thesprott, kaont, molost etj.. Ndrmjet ktyre fiseve ndodhnin luftra t vazhdueshme pr eprsi territoriale dhe politike dhe kishte nj prirje pr separatizm midis sundimtarve t veçant t tyre. Kjo gjendje vazhdoi t paktn deri n fillim t shek. IV p.e. son, kur mbretrit molos arritn tâ€™u imponohen shum prej fiseve fqinje epirote dhe t krijonin nj mbretri t fuqishme, me baz federative, q autort grek e quanin Koinon t molosve.

Premisat pr krijimin e shtetit n Epir

Si rezultat i zhvillimit t mparshm ekonomiko-shoqror, n shek. V p.e. son n Epir ishin krijuar t gjitha premisat pr lindjen e formacioneve t hershme shtetrore.

Diferencimi social, sidomos tek fiset ekonomikisht m t prparuara t ksaj krahine, siç ishin molost, kaont, thesprott etj., pasqyrohet qart n burimet historike q n shek. VIII- VII p.e. son, por tani ai merr prpjestime m t gjera. Aristokracia epirote e toks dhe e bagtive, kishte arritur tâ€™u impononte pushtetin e vet prodhuesve t vegjl fshatar dhe t shfrytzonte pr interesat e saja ekonomike punn e shtresave t tjera e t skllevrve.

N duart e ksaj aristokracie ishin grumbulluar tashm pasuri t mdha q i mundsonin asaj t hynte n marrdhnie t ngushta me shoqrin antike t Greqis.

Fresh · « **Reply #1 on:** September 14, 2008, 05:33:35 PM »

N gjysmn e dyt t shek. V p.e. son, n Epir ekzistonin edhe shtresa t tjera; prveç aristokracis s toks, ishte fuqizuar edhe shtresa e zejtarve e tregtarve. Shum kuptimplot n kt drejtim paraqitet nj mbishkrim i vitit 427/426 zbuluar n sanktuarin e Poseidonit n Tenar, sipas t cilit nj far Eskrioni, epirotas, liron skllavin e tij, Herakleid, duke ia kushtuar kt akt hyut t detrave. Sipas prmbajtjes dhe vendgjetjes s mbishkrimit Eskrioni duhej t kishte qen pikrisht njri nga prfaqsuesit e tregtarve skllavopronar epirotas t lidhur me tregtin detare. Kjo sht prova m e hershme epigrafike, q dshmon pr ekzistencn e institucionit t skllavris n Epir t paktn q nga gjysma e dyt e shek. V p.e. son.

Mbi bazn e ktij diferencimi t brendshm dhe t lufts s vazhdueshme q bnin sundimtart e fiseve t veçanta pr nnshtrimin e fqinjve t tyre, n Epir lindn nj tok federatash, sistemi politik i t cilave mbshtetej n bashkimin e nj grupi fisesh t federuara
t quajtura koine.

M hert kto bashksi u krijuan rreth fiseve ekonomikisht dhe politikisht m t fuqishme t Epirit, si tek thesprott, kaont dhe molost. Ashtu siç paraqiten n mesin e shek. V, ato ndryshonin midis tyre jo vetm nga madhsia dhe rndsia politike, por edhe nga struktura e tyre organizative. Sipas nj lajmi t Tukididit, i cili u referohet viteve t para t lufts s Peloponezit, Koinonet e kaonve dhe t thesprotve nuk e njihnin pushtetin e mbretit. N krye t tyre qndronin dy magjistrat m t lart ekzekutiv t quajtur n traditn historike, prostat, t cilt zgjidheshin çdo vit nga rrethet aristokratike t fisit q kryesonte Koinonin.

Molost, ndryshe nga dy koinonet e para, sundoheshin nga mbretr, pushteti i t cilve tanim ishte br i trashgueshm. Tukididi prmend q n vitin 470 p.e. son nj mbret molos Admetin, q i dha strehim politik gjeneralit grek Themistokliut t dbuar me ostrakizm nga Greqia. Sipas prshkrimit t ksaj ngjarjeje, Admeti paraqitet si nj sundimtar me origjin fisnike, i fuqishm dhe me influenc deri n rrethet qeveritare t Athins.

Pr veprimtarin politike t federatave t Epirit burimet historike heshtin pothuajse fare. Ato i shohim t dalin n skenn e historis vetm n kohn e lufts s Peloponezit, kur ushtrit e kaonve, t thesprotve, t molosve etj., me sundimtart e tyre n krye, marrin pjes n ann e Sparts n ekspeditn luftarake kundr qytetit Strato t Akarnanis.

Midis ktyre bashksive t veçanta rolin m t rndsishm dhe aktiv n historin politike t vendit filloi ta luaj Mbretria e Molosve. N qoft se deri n fundin e shek. V p.e. son kto bashksi vepronin t veçuara dhe n konflikte t brendshme me njra-tjetrn, tani sht Mbretria Molose ajo q do t marr iniciativn pr t zgjeruar pushtetin e saj dhe pr ta vn Epirin n rrugn e bashkimit t tij politiko-ushtarak.
Constantine nuk është në linjë Përgjigju përmes citimit

AlbStars · « **Reply #1 on:** September 14, 2008, 05:33:35 PM »

AlbStars