Collapse column



La mort du physicien Georges Charpak (Vdekja e fizikanit Georges Charpak )

AlbStars/La mort du physicien Georges Charpak (Vdekja e fizikanit Georges Charpak ) => I njohur pėr punėn e tij nė zbulimin e grimcave me energji tė lartė, ai mori Ēmimin Nobel pėr Fizikė nė vitin 1992. Kthehu nė rrjedhėn e njė

Author Topic: La mort du physicien Georges Charpak (Vdekja e fizikanit Georges Charpak )  (Read 285 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Bello

  • AlbStars Jr. Member
  • **
  • Posts: 85
  • AlbStars.com
    • View Profile




I njohur pėr punėn e tij nė zbulimin e grimcave me energji tė lartė, ai mori Ēmimin Nobel pėr Fizikė nė vitin 1992. Kthehu nė rrjedhėn e njė studiues tė vetme tė madhe u zhduk 86 vjet.

Dikush mund tė jetė njė fizikant i madh dhe kanė humor. Charpak ishin shumė. Ndėrkohė qė ka ai vuri nė dukje ironi se apartament nė Paris e tij ishte vendosur vetėm mbi ēatitė e Curie Institut, ne kishim njė herė tha: "Ju do tė thotė se do tė jetė i pėrshtatshėm kur kam kancer? .

Lindur nė Poloni nė vitin 1924 pėr tė Dąbrowica nė njė familje tė varfėr hebre jo shumė larg nga Ēernobilit, ai u emėrua i parė Grisha. Dy vjet mė vonė, prindėrit e tij nisen pėr nė Palestinė, Haifa, atėherė sipas mandatit britanik. Herė janė tė vėshtira: ata punojnė nė njė kompani pėr tė thyer gurė pėr t'u pėrdorur nė ndėrtimin e njė rruge dhe vendosin pas dy vjet pėr t'u kthyer nė Poloni. Prindėrit janė tė zgjedhur pėr tė dėrguar e saj nė shkollė publike. Djali i vogėl ēifut do tė kujtohet gjatė shenjėn e kryqit ai kishte pėr tė bėrė nė hyrje tė Virgjėreshės Mari. Nė 8, ai u bashkua me Francė dhe tani ėshtė quajtur George. Qėllimi i udhėtimit ėshtė Ekspozita Kolonial e 1931, por Charpak, si mijėra e qėndrimit tė pėrhershėm polet dhe bėhen emigrantėve tė paligjshėm.

Georges Charpak zbulon me kėnaqėsi tė shkollės sė Republikės sė Tretė. Ai shpejt u bė i pari nė klasėn e tij nė matematikė, kalon kohėn e tij nė bibliotekė ku ai pėrpirė veprat e Alexandre Dumas, Jules Verne, por edhe kėmbėt Nickels dhe Mickey. "Ne nuk ishim nė frėngjisht, por ne aspironte tė bėhej njė!", Shkroi ai nė jetėn teli-(1993). Ai filloi tė shpeshta Falcons Kuq, scouts prirjet socialiste laike. Njė ditė, tė moshės 14 vjeē dhe vetėm, ndėrsa ėshtė nė klasėn e 4, ai bėri njė "blof i madh", pa prindėrit e tij, ai shkoi nė prestigjioze Lycée Saint Louis Boulevard St-Michel tė kalojė njė provim qė tė ēon direkt nė ... parė. Ai e kalon diplomė e tij nė filozofi, sė bashku A-Nivelet nė 1941 pėrpara se tė marrė klasat pėrgatitore. Ai refuzon tė veshin yll tė verdhė dhe rebelėve tė tjerė tė tij kundėr borgjez ai sheh edhe "pasiv" nė luftėn kundėr nazizmit. Anti-semitizmi ėshtė nė rritje nė shkollė tė mesme dhe Charpak ndjen nevojėn pėr t'u angazhuar. Socialistėt e gomave, jo-angazhimin e Leon Blum nė luftė spanjisht shoku.

Leximi gjendja e njeriut ėshtė shumė e rėndėsishme, ai u bė njė komunist. Paralajmėruar nga babai i njė polic mik njė arrestimi tė mėvonshėm tė hebrenjve, e familjes ikėn nė Paris dhe George i ri u ul nė Montpelje ku ai u bashkua me Rezistenca. Ėshtė nė kėtė kontekst tė veēantė ai kalon Polytechnique garė dhe Minierave para se tė dėnuar nė 1943 nga gjykatat Vichy pėr dy vjet nė burg. Kjo periudhė, ai do tė mbajė solidaritetin e cila pėrfshinte tė dy spoonfuls me supė nė lojė me birila pėr secilin e mė tė dobtėve.

Disa kohė mė vonė ai u dėbua nė Dachau. Me shokėt e tij, ai ėshtė i bindur se Gjermania sė shpejti do tė dorėzohem dhe qėllimi i tyre ėshtė pėr tė "mbijetuar". Pastaj erdhi 1945 dhe tė miratuara nga qeveria i cili hipi nė atė ofrojnė fasule. Ai arriti nė Lutetia Hotel. Prindėrit e tij mėsojnė atė qė ai e ka kaluar Miniera e konkurrencės, por nėna e tij thotė se ai fillon tė marrė Politeknik. Por pas Dachau, dėshirėn e tij pėr tė rimarrė konkurrenca ėshtė e kufizuar. Ajo ndjek kursin e Joliot, admiron Boris vian. Nė 1956, ngjarjet nė Hungari tė dėmtojė bindjet komuniste. Fizika ėshtė tani pėrfundimit tė jetės sė tij: "Fizika ėshtė si mė tė kėrkuar dhe nganjėherė i zoti mė shkatėrrues. Natėn dhe ditėn,, verė e dimrit, nė mėngjes dhe mbrėmje, ajo padit ju, ju pushtuar, ju apo t'ju mbush me dėshpėrim, "shkroi ai. Takimi me Frédéric Joliot-Kyri ishte kritike, si pėr shkak tė personalitetit tė tij si pėr prova e tij shkencore e aktivistit tė kaluarėn dhe komuniste. Sipas Miniera, Charpak hyn si praktikant nė CNRS. Pastaj Leon Lederman (ēmimin Nobel nė 1988), i ofroi atij pėr t'u bashkuar me ekipin qė ai krijoi nė CERN pėr tė punuar nė energji tė lartė dhe ai u largua nga Franca pėr Gjenevė.

Nga ky moment, "kėrkimet bazė do tė gllabėrojė jetėn time." Ai fitoi ēmimin Nobel nė 1992.
« Last Edit: September 30, 2010, 11:04:42 AM by Bello »

Offline Bello

  • AlbStars Jr. Member
  • **
  • Posts: 85
  • AlbStars.com
    • View Profile
Frymėzuar nga ajo qė ėshtė bėrė nė disa periferi amerikan, Charpak nisur nė 1996 "duart nė" nė mėnyrė qė tė rinovuar mėsimin e shkencės dhe teknologjisė nė shkollat fillore promovimin e arsimit tė bazuar nė njė qasje tė hetimit shkencor. "Zhvillimi, nga fillimet, metodat bazė tė arsyetimit shkencor ėshtė mundėsia e vetme pėr tė pajisur brezat e ardhshėm do tė thotė njė raport tė paanshėm, tė arsyeshėm dhe tė shkencės. Kjo ėshtė njė ēėshtje e qytetėrimit, "shkruan ai.

Nė vitin 1997 ai ishte i shėnuar me Pierre-Gilles de Gennes, i cili kishte marrė vetė Ēmimin Nobel pėr Fizikė nė vitin 1991 nė pėllėmbėt e z. Schütz. Filmi tregon historinė e Pierre dhe Marie Curie dhe punėn qė bėnė pėr tė zbuluar polonium dhe radium nė Shkollėn e Fizika dhe Kimia e qytetit industrial tė Parisit, i cili ka punuar nė shkollėn e Charpak dhe De Gennes.

Njeriu ėshtė njė militant tė energjisė bėrthamore. "Tė gjitha-bėrthamore," pėr tė cilat vendi ynė ka zgjedhur pesėdhjetė vjet mė parė, ka bėrė njė numėr i konsiderueshėm i shėrbimeve nė Francė. Ajo ka forcuar pavarėsinė e saj tė energjisė. Ai ka shkurtuar njė pjesė e blerjeve tė tij tė naftės nė vendet arabe qė e praktikojnė njė scam e vendeve importuese, dhe lidhjet me terrorizmin e tė cilit janė shpesh shqetėsuese, "tha ai nė njė intervistė me Le Figaro, 13 tetor 2005

Ajo ishte propozuar nė vitin 2001, njė njėsi e re matjen e radioaktivitetit, dari (dozė vjetore pėr shkak tė rrezatimit tė brendshme), qė korrespondon me rreth 0,25 mili-Sievert.

Kėtė verė, ai kishte botuar nė Ēlirimtare nė tė cilėn ai kėrkoi arrestimin e projektit ITER. Ai konsiderohet si "papėrballueshme" dhe "tė papėrdorshme."
« Last Edit: September 30, 2010, 11:05:08 AM by Bello »

AlbStars

La mort du physicien Georges Charpak (Vdekja e fizikanit Georges Charpak )
« Reply #1 on: September 30, 2010, 11:01:22 AM »

Social BookMarks: Digg  Facebook  SlashDot  Delicious  Technorati  Twitter  Google  Yahoo
 

Warning: this topic has not been posted in for at least 120 days.
Unless you're sure you want to reply, please consider starting a new topic.

Note: this post will not display until it's been approved by a moderator.
Name: Email:
Verification:
Kryeqyteti i Shqiperise:


Facebook Comments

Advertisement: