Collapse column



letėrsia e pavarėsisė

AlbStars/letėrsia e pavarėsisė => Nė vėshtrimin e shndėrrimeve letrare kapėrcyelli i shekullit tė 20 ėshtė njė kohė veēanėrisht e shėnueshme. Mė 1900 vdes Naim Frashėri. Po nė kėtė

Author Topic: letėrsia e pavarėsisė  (Read 1082 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline Enkelana M

  • AlbStars Sr. Member
  • ***
  • Posts: 1718
  • Gender: Female
    • View Profile
letėrsia e pavarėsisė
« on: April 18, 2009, 04:13:22 PM »
Nė vėshtrimin e shndėrrimeve letrare kapėrcyelli i shekullit tė 20 ėshtė njė kohė veēanėrisht e shėnueshme. Mė 1900 vdes Naim Frashėri. Po nė kėtė vit Fishta boton shkrimet e para, kurse vetėm njė vit mė parė lind Lasgush Poradeci, poeti mė i madh modern shqiptar. Pra, me mbarimin e shek. XIX pėrmbyllet letėrsia e Naimit dhe njė periudhė e letėrsisė shqiptare. Kėtu ėshtė njė prerje ndėrmjet letėrsisė sė Naimit (romantike) dhe letėrsisė qė nis me brezin e 1900-shit, ku hyjnė Konica, Fishta, Ēajupi, Asdreni, Noli e M. Frashėri me njė letėrsi joromantike. Tė parėn e karakterizon ideja kombėtare, kurse tė dytėn ideja shoqėrore apo ideja njerėzore. Kjo e dyta ėshtė periudha e letėrsisė sė pavarėsisė qė do tė zotėrojė ngadalė katėr dhjetėvjeēarėt e parė tė shekullit XX.

Nė vėshtrimin kulturor-historik e nė vėshtrimin strukturor, letėrsia e pavarėsisė nis nė fund tė shekullit tė kaluar me Konicėn, kur shfaqet njė model shkrimi kritik, i ndryshėm nga shkrimi i mėhershėm himnizues, dhe zhvillohet me poezinė e Lasgush Poradecit qė kėrkon forma tė reja, gjuhė tė re poetike dhe efektin estetik tė letėrsisė, qė ndėrton nė thellėsinė e vet identitetin e botės shpirtėrore shqiptare.

Letėrsia e Pavarėsisė shqiptare ėshtė njė periudhė letrare qė vjen pas periudhės sė Rilindjes qė kurorėzohet me letėrsinė e Naim Frashėrit. Kjo periudhė letrare shkallė-shkallė ngre dallimet me letėrsinė pararendėse dhe forcon karakteristikat e veta ideore e strukturore.

Pėrurues dhe nismėtar i kėsaj periudhe ėshtė Faik Konica me Albaninė e tij (1897-1909), ku boton autorėt e 1900-ės, madje dhe komenton kėtė letėrsi tė re nė revistėn e tij. Kėshtu, Konica bėhet edhe teoriku e kritiku i parė dhe i pakontestueshėm i kėsaj letėrsie. Nė njė artikull tė vitit 1906, "Kohėtore e letrave shqipe", si dhe nė interpretimet e veprave tė Ēajupit, Asdrenit, Nolit e Gurakuqit, Konica vėren se letėrsia e re lirohet nga zotėrimi i ideologjisė kombėtare tė romantizmit. Kjo letėrsi artikulon dallimin ndėrmjet veprimit atdhetar dhe krijimit letrar estetik. Prandaj Letėrsia e Pavarėsisė, qė nė nismė, shqipton kėrkesėn e krijimit tė letėrsisė si vlerė mė vete, pa marrė parasysh qėllimin. Nė anėn tjetėr, edhe qėllimi fillon tė pretendohet qė tė arrijė nėpėrmjet frymės kritike e jo frymės himnizuese, si dhe brendapėrbrenda shoqėrisė shqiptare dhe shpirtit tė kombit.

E shfaqur qoftė si trashėgimi e simbolizmit (Asdreni, Lasgushi), qoftė si realizėm me frymė kritike (Ēajupi, Noli) qoftė nė trajtė neoklasiciste (Fishta, Mjeda, Haxhiademi) apo nė trajta tė papara tė modernizmit nė prozė (Koliqi, Migjeni, Kuteli), Letėrsia e Pavarėsisė shqiptare, qė zotėron gjysmėn e parė tė shekullit XX ka dy karakteristika themelore:

Krijimin e trajtave e tė strukturave tė reja letrare
Krijimin e vetėdijes (ndėrgjegjes) letrare qė letėrsia ėshtė krijim i veēantė estetik pa marrė parasysh qėllimet. Kjo dėshmohet me veprat letrare dhe me interpretimin e tyre letrar.


 Marre nga :www.letersia.fajtori.com


 MILOSH GJERGJ NIKOLLA (MIGJENI)
       • Vetmija
       • Kanga qė S'kuptohet
       • Frymėzim i Pafat
       • Njė Natė pa Gjumė
       • Malli Rinuer
       • Hidhet e Pėrhidhet
       • Mbas Tryezės
       • Njė Natė
       • Ndeshja
       • Z.B.
       • Sonet Pranveruer
       • Ekstaza Pranverore
       • Shpirtėnt Shtegtarė
       • Kanga e Perndimit
       • Rezignata
       • Vjeshta nė Parakalim
       • Kanga e Dhimbės Krenare
       • Kanga e tė Burgosunit
       • Blasfemi
       • Lagja e Varfun
       • Zgjimi
       • Tė Lindet Njeriu
       • Vuejtja
       • Kangėt e Pakėndueme
       • Recital i Malėsorit
       • Lutje
       • Kanga e Rinisė
       • Tė Bijtė e Shekullit tė Ri
       • Melodi e Keputun
       • Balade Qytetse
       • Dy buzė...
       • Nėn flamujt e melankolisė
       • Poema e Mjerimit
 
 FAN S. NOLI
       • Fjalim i mbajtur nga Fan S. Noli nė Parlamanetin Shqiptar nė 1924
       • Fjalim i mbajtur nga Fan S. Noli nė Parlamanetin Shqiptar nė 1924
       • Sofokliu
       • Fryn moj Erė
       • Plak Topall dhe Ashik
       • Syrgjyn Vdekur
       • Kenga e Salep Sulltanit
       • Kryqėzimi
       • Kirenari
       • Marshi i krishtėrimit
       • Marshi i Barabajt
       • Shpell' e Dragobisė
       • Te Ura te Ura
       • Marshi i Krishtit
       • Jepni pėr Nėnėn
       • Rent or Marathonomak
       • Krishti me Kamzhik
       • Shėn Pjetri mbi Mangall
       • Cili ėshtė programi ynė
       • Kabinet i Pykave
       • Jo sharje po kėshilla.
       • Kundėr goditjeve personale
       • Turk e kaur
       • Fjalė tė buta
       • Fjalėt e huaja
       • Pėrgjigja jonė pėr disa kritika dhe kėshilla
       • Mendime tė kripura
       • Hymni i Flamurit
       • Syrgjyn-vdekur
       • Moisiu ne Mal
       • Anės Lumenjve
 
 LASGUSH PORADECI
       • Kur nė Flakė
       • E mora Shoqezėn Pėrkrah
       • Gjarpėrushja
       • Kur tė mė jesh e Zemėruar
       • Vallja e Yjve
       • Syt' e tu Vetėtimtarėt
       • Ku shtrohet Vala... (Romancė)
       • Ku vemi Shpesh
       • Dėgjimi i Zemrės
       • Mitrush Kutelit
       • Kujtimi
       • Lodra e Dashurisė
       • Ē'u mbush Mali
       • Vdekja e Noisit
       • Gremina
       • Durimi
       • Zemra
       • Zemra
       • Pėrse tė Dua
       • Pamja
       • Dora jote Ledhatarja
       • Je Ulur Fort
       • Syt' e Lumtur
       • Shpirtit
       • Malli
       • Poradeci
       • Maja e Ēelur
       • Kush ta Fali Bukurine
       • Dimėr
 
 GJERGJ FISHTA
       • Gomari i Babatasit
       • Burrnija
       • Shqipnia e Lirė
       •  Kėnga e Dymbėdhjetė (Marash Uēi)
       • Fragment i Zgjedhur
       • Ēohi tė Dekun
       • Dėshmorėve
       • Kėnga e Parė (Cubat)
       • Shqypnisė
       • 28 Nanduer 1913
       • Shqypnia
       • Gjuha Shqipe
 
 FAIK KONICA
       • Apolineri flet per Konicen
       • Gjuha ... Dhe njė pjesė e gurmazit
       • Anes liqenit
       • Helena e Trojes
       • Anadollaku nė mesalle
       • Flamuri
       • Mrika
       • Mėsime mbi shqipen e re
       • I urti i malit
       • Ēipi i palaēove
       • Ai qė ėshtė gati tė vdesė pėr Shqipėrinė
       • Ai qė ėshtė i qytetėruar
       • Malli i atdheut (proze)
       • Doktor Gjilpėra
       • Katėr Pėrralla nga Zullulandi
 
 MITRUSH KUTELI
       • Si neser...
       • Sime shoqe
       • Me di a nuk me di
       • Sulmi
       • Ndertimi
       • Durimi
       • Ēast lamtumire...
       • Qendrimi
       • Jam shkėputur
 
 NONDA BULKA
       • Njėqind flamurė pa njė
       • Vija e vdekjes
       • Kur Duēja piqet me Hitlerin
       • Historia pėrsėritet
       • Kėnga e monotonisė
 
 HAKI STERMILLI
       • Sikur tė isha Djalė (analiza)
 

Offline paajttimi

  • AlbStars Sr. Member
  • ***
  • Posts: 687
  • Gender: Male
    • View Profile
letėrsia e pavarėsisė
« Reply #1 on: April 18, 2009, 04:35:34 PM »
Kjo letersi njihet edhe si Letersia moderne Shqiptare apo.... ?


AlbStars

letėrsia e pavarėsisė
« Reply #1 on: April 18, 2009, 04:35:34 PM »

Social BookMarks: Digg  Facebook  SlashDot  Delicious  Technorati  Twitter  Google  Yahoo
 

GoogleTagged


Warning: this topic has not been posted in for at least 120 days.
Unless you're sure you want to reply, please consider starting a new topic.

Note: this post will not display until it's been approved by a moderator.
Name: Email:
Verification:
Kryeqyteti i Shqiperise:


Facebook Comments

Advertisement: